Ton Solo

Informatie: Ton Kurstjens 024 3542105
Email: ton@clownerie.nl
Homepage: www.clownerie.nl

2008

Clownerie Ton Kurstjens presenteert:

"Met de neus op de planken"

De productie wordt diverse keren per jaar opgevoerd in het hele land. Wat de clowns graag met het publiek willen delen is hun kinderlijke openheid, uitbundige spontaniteit en verrassende creativiteit. Hierbij wordt veel ruimte gelaten voor improvisaties met het publiek. Iedere voorstelling is daardoor uniek.

Deze productie vindt plaats onder de supervisie van clownsdocent Ton Kurstjens.
De voorstelling is geschikt voor volwassenen en kinderen vanaf 8 jaar.

Eigenlijk wil professionele clown Ton Kurstjens niet met zijn rode neus op de foto. Want 'het is zo'n cliché-beeld'. "Clown zijn is meer dan je neus opzetten."

Door MIJOUX HANEUSE

Foto: Bert Beelen

NIJMEGEN - Aandachtig en opgewonden neemt professionele clown Ton Kurstjens het eerste exemplaar van zijn boek De Clown, een wandelend hart in handen. Zorgvuldig bekijkt hij de kaft, de dikte van het papier en het lettertype. Kurstjens is trots. "Dit is toch wel een heel mooi moment."
Jaren van ervaring zijn de basis voor Kurstjens boek 'over de filosofie van de clown'. Sinds begin jaren tachtig werkt hij als clown, eerst in duo's, later alleen. Hij speelde op straatfestivals en feesten en hij geeft cursussen aan bedrijven en aan particulieren. Al die ervaringen wilde Kurstjens opschrijven, 'om mensen te laten zien dat clown-zijn meer is dan het opzetten van een rode neus. De clown zet je in beweging. Hij is een vergroting van je eigen emoties, waardoor je heel veel over jezelf leert."
Hoe hij ooit begonnen is met zijn carrière als professionele clown, weet Kurstjens niet meer precies. "Het was aanvankelijk een experiment", overdenkt hij. Kurstjens en een vriend gingen onder het mom van 'weer eens wat anders dan anders' als clown de straat op.
Hij verduidelijkt: "Maar sinds die eerste keer heeft het lang geduurd voordat ik mezelf als professionele clown ben gaan beschouwen."
Door de jaren heen is de clown in Kurstjens steeds sterker en aan-weziger geworden. "Clown Ton is van mezelf."
Hij is een hartenclown, geeft energie en hartelijkheid aan zijn publiek. Zelf heeft Kurstjens veel geleerd van zijn clown. "Ik kan me veel meer ontspannen. Vroeger maakte ik me echt druk als ik in de rij voor de kassa van de supermarkt stond. Nu sta ik rustig te wachten en kijk ik om mij heen. Het is echt verbazingwekkend hoeveel er gebeurt als je de tijd neemt om het in je op te nemen."
het toverwoord. "Je moet als clown voortdurend op je omgeving letten, op je publiek en op jezelf. Tijdens een optreden schieten de impulsen door mijn hoofd, je bent constant bezig met het registreren van mensen en situaties." Kurstjens leert zijn cursisten tijdens de workshops te improviseren. "En dat kan alleen als je je bewust bent van wat er om je heen gebeurt." Voor Kurstjens is een clown kinderlijke puurheid, een reageren op je publiek. "Het is pas een goede avond voor mij als ik mijn koffer met rommeltjes heb dichtgelaten. Dat betekent dat ik volledig mee ben gegaan in het moment." Maar natuurlijk heeft clown Ton ook wel zijn standaardtrucs. "Zo heb ik een act met een pot met knakworsten. Die doet het altijd goed. Eerst eet ik één voor één die knakworsten op, mij niets aantrekkend van het gelach om mij heen. Met een uitgestreken gevet uit het potje op. Ik heb dat van te voren vervangen door water, maar dat weet niemand." Hoewel hij heel trots is op zijn boek, geldt toch 'eens maar nooit weer.'
De twijfel en onzekerheid vond Kurstjens zwaar. "Ik ben geen schrijver. Als je het opschrijft, lijkt het meteen zo definitief. Nee, ik schrijf nooit meer een ander boek."

Met de neus op de planken

2002

Rode neuzen en het denkraam van een kind

Uit de Gelderlander Online van 19042002

Door PETER DEURLOO

Clownshumor is direct en kinderlijk. Werkt dat ook in een toneelstuk en in sketches op het podium? Clownstrainer Ton Kurstjens en zijn ex-cursisten gaan het proberen in het Steigertheater.
"De clown is een klein kind. We spelen uit het gedachtegoed van een kind van twee. Kinderen herkennen die klungeligheid."
Aan het woord is Nijmegenaar Ton Kurstjens (43), trainer clownerie van beroep. Juist de onbevangenheid die hij schetst, moet bewaakt worden in het project dat zondag in het Steigertheater in Nijmegen op de planken staat: een geimproviseerd toneelstuk door clowns, voorafgegaan door een aantal individuele sketches van clowns. Samen vaart het programma onder de vlag met de neus op de planken.
"We moeten ervoor zorgen dat er een aantal echte clownsdingen in zitten. Monty-Pythonachtig, grotesk", zegt Kursijens over het toneelstuk. Er was sterk de neiging om er serieus improvisatietheater van te maken en de clownerie uit het oog te verliezen.
Het toneelstuk gaat over een bruiloft. Alleen het raamwerk waarbinnen het stuk wordt gespeeld, ligt min of meer vast. Daarbinnen wordt vrij geimproviseerd. Het idee om het toneel op te gaan, kwam bij Kurstjens op tijdens de workshops en curssussen die hij geeft aan particulieren en in het bedrijfsleven. "Daar zie ik leuke dingen gebeuren, bijvoorbeeld in de sketches die de deelnemers verzinnen." De trainer vond het jammer dat die sketches en ideeën alleen bij hem en zijn cursisten bekend werden. Waarom niet op een podium? "Voor de meeste deelnemers is het een vuurproef met optreden in het openbaar."
Wat is clownerie? "In ieder geval niet de maniertjes of de buitenkant van een clown, zoals schmink of een bont pak. Mr. Bean is een heel goede clown, zonder clownskieren." De clowns uit de stal van Kurstjens dragen wel een rode neus. "Die heb je nodig om in je rol te kruipen", meent oud-cursist en mede-regisseur Hans Weeren (47). "Het vergroot niet alleen je neus uit, maar ook het gezicht eromheen", vult Kurstjens aan. ,,De neus maakt allen gelijk. En hij dient als masker, je kunt je er sterker achter voelen."
De essentie van downerie is echter dat je jezelf blijft. "Je gaat op zoek naar je eigen kwaliteiten en valkuilen. En die valkuilen vergroot je uit. Dat is heel herkenbaar voor anderen."
Een clownerie-clown gaat dus uit van zijn eigen innerlijk. Clownerie kan daardoor heel therapeutisch werken, beaamt Kurstjens. "Je kunt pas echt een clown spelen als je jezelf accepteert met je zwakheden en ze daarna toont met een vette knipoog."
Weeren kwam bij Kurstjens terecht om iets te doen waar hij in zijn baan niet aan toe komt. "Ik wilde anderen plezieren en zelf in het middelpunt' staan. " Intussen kan hij er in zijn werk ook wat mee. "Ik heb een heel commercieel beroep waarin ik veel moet vertellen over het bedrijf waar ik werk. Door clownerie heb ik beter leren presenteren."
De sketches die zondag worden gespeeld, zijn waar nodig bijgeschaafd doordat de vertolkers ze aan elkaar hebben vertoond. De acht clowns die het toneelstuk spelen, hebben er vier maanden al improvicerend aan gewerkt. Dat is een verschil met theatersport, de spelvariant waar Met de neus op de planken het meest op lijkt. Veel van wat zondag wordt vertoond, wordt niet ter plekke gelmproviseerd, zoals bij theatersport, maar is wel door improvisatie tot stand gekomen.
Het belangrijkste verschil is natuurlijk dat het hier clownshumor betreft, de humor van een kind.
Toespelingen op seks ontbreken, want een clown is een kinderlijk, seksloos iemand. Dat is niet zo makkelijk in een toneelstuk dat over een bruiloft gaat. Een klucht over dat onderwerp zou wemelen van de seksuele toespelingen. Een clown lijkt altijd blij, leeft permanent in het nu. Maar het cliché wil dat als de neus afgaat, de tranen verschijnen. Het is niet alleen een cliché, meent Kurstjens.
"Die zwaardere kant komt opzetten als ik een tijd niet optreed of cursussen geef. Clownerie is een compensatie van de manier waarop je tegen de wereld aankijkt."

Met de neus op de planken, zondag 21 april, 15.00 uur, Steigertheater, Fortstraat 7, Nijmegen en vrjjdag 10 mei. 20.00 uur, 't Loo, Oranjesingel 42, Nijmegen. Meer informatie: www.clownerie.nl (Reserveren voor 't Loo via Ton Kurstjens: 024-35421105)

2001

Een clown is als een kind dat alles ontdekt

Door: Patrick Arink

Foto: uit de Zondagkrant

Nijmegenaar Ton Kurstjens geeft sinds 1989 clownscursussen in Nijmegen. Wie denkt dat clownerie te maken heeft met grote schoenen, een gekleurd jasje en een bont geschininkt gezicht is bij Kurstjens aan het verkeerde adres. "Clownerie is iets anders dan opzettelijk leuk doen. Het is juist een kwestie van vooral jezelf blijven."
Volgens Ton Kurstjens zijn er nogal wat misverstanden over wat clownerie precies is.
"Veel mensen denken bij clownerie meteen aan iemand met grote flapschoenen en een rood geschilderde mond. Maar clownerie is eigenlijk wat anders. Het komt er op neer dat je jezelf blijft en bepaalde aspecten van jezelf uitvergroot laat zien. Sommige stereotiepe clowns moeten het hebben van leedvermaak. Daar zet ik me tegen af. Het is respectloos. Mij gaat het om het samenspel tussen de clown en zijn publiek. Ik ben op zoek naar de glimlach bij mensen."
"Een voorbeeld van een goede clown vind ik Toon Hermans", vervolgt Kurstjens.
"Hij bleef gewoon zichzelf en kon mensen ontroeren of laten lachen door gewoon zichzelf te zijn. Bij clownerie draait het erom dat je je openstelt voor anderen en respectvol contact maakt met je omgeving."

Een pot worsten
Sinds 1989 geeft Ton Kurstjens clownscursussen in Nijmegen. "De cursussen vinden plaats in groepjes tot twaalf personen. Ik laat de cursisten sketches maken in groepjes. Vaak ontdekken mensen dan dat het helemaal niet zo gemakkelijk is om een clowneske sketch te bedenken. Veel van de cursisten bedenken wel iets dat leuk is, maar wat niet clownesk is. In de clownerie maak je gebruik van een aantal instrumenten: vergroten, herhalen, absurditeit en creativiteit. Wat ook erg belangrijk is, is de manier waarop je naar dingen kijkt", aldus Kurstjens.
"Een clown is als een kind dat alles ontdekt. Geef een klein kind een plastic bekertje en hij zal met al zijn zintuigen kijken wat je allemaal met dat bekertje kunt doen. Een clown gaat op dezelfde manier te werk. Een clown ziet geen plastic bekertje. Die ziet een toeter, een oorbel, een hoedje, een muziekinstrument. Bedenk het maar. Voor een clown kan zo'n bekertje voldoende inspiratie opleveren om er een hele act omheen te bouwen."
Kurstjens: "Zelf maak ik bij mijn acts graag gebruik van improvisatie. Ik heb maar één vaste act. Dat is een act met een pot worsten die ik al acht jaar doe. Maar iedere keer dat ik die act speel, is het weer anders. Ik heb met mezelf afgesproken dat er iedere keer wel weer een nieuw element in moet zitten dat ik nog nooit eerder heb gedaan. Dat houdt het voor jezelf ook leuk en het houdt jezelf creatief"

Optreden
Ton Kurstjens geeft meerdere cursussn. Ik raad iedereen die geïnteresseerd is in clownerie aan eerst een kennismakingscursus te volgen, ook als mensen al ervaring hebben. Naast dit beginners-weekend zijn er ook vervolgweekkends waarin we op zoek gaan naar de clown die bij de persoon past. Voor mensen die nog meer willen leren is er vervolgens een finaleweekend waarin we op zoek gaan naar de grenzen van clownerie en we de clowneske sketch vervolmaken." Veel deelnemers ervaren de cursus als een openbaring.
Kurstjens: "Veel mensen geven eerlijk toe dat het toch moeilijker is dan ze vooraf hadden gedacht. Maar de reacties zijn allemaal zeer enthousiast. Sommige deelnemers zijn ontroerd omdat het zo heerlijk is om jezelf te laten gaan."
Volgend jaar treedt een aantal oudcursisten van Kurstjens op in het theater. ,,Sommige dingen die tijdens de cursussen bedacht worden zijn te mooi om er verder niets mee te doen. Vandaar dat we in april volgend jaar in het Steigertheater gaan optreden voor een groter publiek. Zij spelen. Ik regisseer."

Kolonels
Creativiteit is volgens Kurstjens een belangrijk element van clown zijn. "Als volwassene heb je meestal geleerd om logisch te denken en je aan te passen aan allerlei regels en gebruiken. Bij clownerie moet je juist loskomen van de gewone logica en je eigen clownslogica ontwikkelen. Een uitspraak die clownerie mooi samenvat is Lose your mind and come to your senses.
Als clown moet je uit het keurslijf van alledag tappen. Je laat je oorspronkelijke en speelse kant zien.
"Ik heb ooit een workshop gegeven voor een aantal kolonels van de Koninklijke Landmacht. Deze kolonels waren een paar dagen bij elkaar om het te hebben over het ontslaan van personeel. Dat was tamelijk heffig en ze hadden mij gevraagd om daar de boel een beetje te verluchtigen. In eerste instantie wilden ze hun uniform niet uittrekken, maar toen ik ze eenmaal zo ver had dat ze alledaagse kleding aantrokken, kwamen ze helemaal los en hebben ze enorm geflauwekuld. Ik vond het zelf een van de leukste workshops die ik gegeven heb. Voor de kolonels was het clown spelen een enorme uitlaatklep om hun gevoelens kwijt te kunnen.

De eerstvolgende clownscursussen worden 6 en 7 oktober 2001 gehouden. Voor meer informatie: www.clownerie.nl

Duo Biek

Spelers: Ton Kurstjens, Annet van Zeijst.

Duo Biek beschikt over drie animatie-acts.

Non-verbale clowns verbazen zich over alles en zijn blij met niets.

__ __ __ __ __

Het attribuut

Uit de Gelderlander van 18 maart 1999

Door: onze redactie

Foto: William Moore

Ton Kurstjens, clown, en meestal werkzaam als de helft van clownsduo Biek:
"Een koffer hoort bij een clown. Nog meer dan een rode neus of flapschoenen, vind ik. Zeker in de rustige, minimale vorm van clownerie die wij beoefenen. Duo Biek kijkt veel naar mensen en improviseert op hun reacties.
Wist je trouwens dat je door een koffer ook anders gaat lopen? Voel maar eens hoe zwaar die is. Daarbij is deze koffer een attribuut dat me heel erg dierbaar is. Dit exemplaar komt uit Linz in Oostenrijk. Daar heb je een geweldige Trõdelmarkt, een rommelmarkt. Deze heb ik daar gekocht, zo'n vier jaar geleden, de vorige kwam daar ook vandaan, en daar had ik ook goede herinneringen bij. Maar je weet hoe dat gaat: hij raakte op, versleten. Linz is ook bijzonder voor mij vanwege een meerdaags straatfestival waar ik al heel lang naar toe ga en optreed en wat me al veel vrienden opgeleverd heeft.
Wat in die koffer zit? Een heleboel. Plakband, plastic doosjes, papiertjes, speelkaarten, een pot worsten, tandenborstels, een hele hoop tandenborstels - je moet ook wel eens ergens blijven slapen! Denk niet dat ik er zo maar wat rotzooi ingepleurd heb. Alles is zeer bewust gekozen.
Toch doe ik er maar zelden wat mee. Meestal blijft de koffer dicht, zit ik er alleen op. Ja, met die worst heb ik een act."

Terug naar het Jaarboek menu

---

Deze pagina is onderdeel van:
www.sat-nijmegen.nl