Kiepie

Jo Toonen verkondigt 't evangelie van de lach

Uit de Gelderlander Online van 2602002

Door QUIRIJN VISSCHER

Foto: Theo van Zwam

WIJCHEN - Wijchenaar Jo Toonen is zijn burnout te boven gekomen door de clown in zijn hart te volgen. Hij vermaakt niet langer alleen gezonde, vrolijke mensen, maar ook zieken. In april begint hij als cliniclown.
Een camper op zijn oprit met een clowntje op het dashboard verraadt subtiel dat in huize Toonen in Wijchen een vrolijk mens moet wonen. Maar wie Jo Toonen in het dagelijks leven treft, brengt hem niet direct in verband met de bontgekleurde Clown Kiepie, met Ons Marie of met Lies en Ties Valendries. Toonen (55) is een vriendelijke, rustige man met een opvallende passie: circussen in het algemeen en de clownerie in het bijzonder. In Wijchen is hij inmiddels wereldberoemd met de vele typetjes die hij vaak samen met goede vriend Leon Klaus tot leven brengt. In april begint hij met een heel speciale vorm van clownerie: hij is aangenomen als cliniclown in het Rivierenland Ziekenhuis in Tiel. Zieken hun pijn en zorgen laten vergeten, dat is het grote doel dat Toonen voor ogen staat. De Wijchenaar kan zelf een woordje meepraten over leed en ellende. Vier jaar geleden kwam aan zijn 37-jarige carričre bij een Nijmeegs adviesbureau voor beton- en staalconstructies abrupt een eind. Een burnout maakte het hem onmogelijk verder te werken. Een jaar lang was Toonen van de kaart. Alle energie was weg. "Je vraagt je voortdurend af wat je nu eigenlijk wilt", vertelt hij. "Vroeger deed ik al sketches. Iedereen in Wijchen kende me als clown. Ik werd door de reďntegratie gestimuleerd om daar wat mee te doen. Ik schreef een kindershow en ging vervolgens het hele land door als Clown Kiepie."
Het circus fascineert Toonen. "Ik zat vroeger op school in Nijmegen toen de Wedren eens vol felgekleurede circuswagens kwam te staan", vertelt hij. "Ik was onder de indruk van de logistiek, een circus bestaat uit zoveel onderdelen." Toonen, ook fervent modelbouwer, maakte 'Europa's grootste miniatuurcircus', een modelverzameling die inmiddels in een rijdende vitrine op een kar is ondergebracht. Daarmee rijdt Toonen het land door. Verder verzamelt hij oude affiches en boeken over circussen. En hij bereidt een cursus clownerie voor kinderen voor in Nijmegen.
De clown uithangen, dat is toch de grootste circuspassie van Toonen. "Een clown wordt elke dag geboren als hij zich schminkt", zegt hij. "Je moet een clown zijn in je hart. Ik probeer de lach te verkondigen en 'm terug te krijgen. Een clown is volgens mij iemand die de taal spreekt die iedereen kent, die eerlijk en puur is. Die daarom ook kwetsbaar is op het gebied van humor en ontroering. Het succes ligt in de mislukking. Een clown kent geen gisteren en geen morgen. Hij leeft alleen vandaag."
Een goede clown verkent zijn grenzen. "Je probeert te kijken hoe dichtbij je bij mensen kunt komen", zegt hij. "Het tonen van emoties is heel belangrijk: woede, verdriet, plezier, angst. Die moet je verschillende kleuren geven. Je lichaam moet dat helemaal beleven. Het gaat om spanning opbouwen, iets pakken en vasthouden. Mensen kijken naar je. Je pakt iets, al was het een pen. Je deelt dat met je publiek en betrekt ze erbij."
Met zijn clownsact Kiepie is Toonen inmiddels een bekend fenomeen op veel Nederlandse evenementen. De stap naar de landelijke organisatie Cliniclowns was echter niet gemakkelijk. Uit zevenhonderd sollicitanten rolde Toonen na zware audities en stages als een van de zes nieuwe cliniclowns uit de bus. "Kiepie bleek een zeer vurig baasje die erg beweeglijk is", zegt hij. "Dat moest worden getemperd. Met Kiepie maak ík de show. Maar als cliniclown Kwieb maakt het zieke kind de show. Het gaat om rust, een beetje proeven, rust. Met de rode neus op ben ik cliniclown, doe ik hem af dan ben ik Jo." Een cliniclown dringt zich niet op, maar laat de patiënt bepalen wat er gebeurt. Voor Toonen is zijn werk een prima therapie die ook heilzaam is voor mensen die hij ontmoet: alle zorgen aan de kant.

Terug naar het Jaarboek menu

Deze pagina is onderdeel van:
www.sat-nijmegen.nl