Kalliope

2004

Projectkoor Kallíope bezingt de Liefde van Brahms tot Borsato

Door BAS VAN DER HOEVEN

Foto: Bert Beelen

Koor Kallíope uit Nijmegen waagt zich jaarlijks aan een ambitieus muzikaal project. Het koor mijdt daarbij platgetreden paden, en combineert zang met theater. Find me somebody to love is een verrassende zoektocht naar de Liefde met Brahms en Borsato. Muziek en liefde. Onafscheidelijk als Leda's zonen Castor en Pollux.
Niet zo verwonderlijk dus dat projectkoor Kallíope uit Nijmegen en omgeving dit jaar de Liefde bezingt. Find me somebody to love heet het programma waarmee het koor langs theaterzalen reist.
De titel klinkt voorspelbaar, het repertoire is dat geenszins. De zoektocht naar de Liefde voert door vele eeuwen en menige compositie is door muzikaal leider Wilbert Staal vakkundig door de muziekmangel gehaald. A capella, met slechts pianobegeleiding of met een (pop)band als muzikale ondersteuning, Kallíope onderscheidt zich van veel andere koren, omdat je gelooft wat de vocalisten zingen. Daar is meer voor nodig dan het zingen van de juiste tonen. Dat vereist meer dan timing, frasering en dictie. Het vraagt om het element dat, welke muziek dan ook, los van de aarde tilt: emotie. In eerdere producties van Kallíope, Adiemus van Karl Jenkins en The Making of the drum van Bob Chilcott was die emotie volop aanwezig.
De repetities van Find me somebody to love beloven dat het koor de inmiddels hoog gestegen beloftes weer waar gaat maken.
Het door de zangers en zangeressen samengstelde repertoire is van een ongekende diversiteit. Van Brahms tot Borsato, van de Middeleeuwen tot gisteren, van a capella gezongen liederen tot door een rockband begeleide popsongs.
Paul Offermans staat garant voor een sobere maar doeltreffende regie. De kostuums versterken de sfeer van de liederen. Alle aspecten werken eendrachtig samen om de liefde te tonen in al zijn wonderschone en gruwelijke gedaanten. De oprechte liefde, de onbeantwoorde liefde en de liefde als masker voor de lust. Natuurlijk begint de show met Somebody to love van Queen. Gezongen in een arrangement van dirigent Wilbert Staal en met begeleiding van de band. Jungfrau, dein schön Gestalt van Hans Leo Hassler (in 1564 in Neurenberg geboren Duits componist) en Si ch'io vorrei morire van Claudio Monteverdi (in 1567 in Cremona geboren Italiaans componist die voor velen de overgang van de Renaissance naar de barok belichaamt)hebben de eeuwen getrotseerd en doorstaan. Misschien klinken de liedjes uit West Side Story wel gedateerder. De vier composities van Leonard Bernstein uit deze musical van 1961 klinken heel erg prépop, maar Kallíope weet One hand one heart, Somewhere en Tonight die enkel met pianobegeleiding worden gezongen, voldoende vaart mee te geven om te boeien. I feel pretty uit dezelfde musical krijgt een vette knipoog doordat Marjolein van der Donk bij het zingen van 'I feel stunning' overenthousiast uit de 'omlijsting' stapt en door haar collegavocalisten moet worden teruggesleurd.
Het is heel bijzonder dat alle liederen emoties oproepen. Uit de Renaissance of uit het poptijdperk. De popballades Killing me softly of Goodnight Girl van Wet Wet Wet kunnen in ondeskundige handen verworden tot sentimentele draken. Wilbert Staal en Kallíope weten echter hoe de juiste snaar te raken. 'You feel me, so heal me and tear me apart. I won't tell a soul. I won't tell at all'. Ook het door K. Gelderman op muziek gezette gedicht Wanneer ik morgen doodga van Hans Andreus is bloedstollend.
Al die andere, hier niet genoemde, hoogtepunten op deze Avond van de Liefde, is het best aan de hand van je Valentijn te genieten. Kallíope is een koor om van te houden.

Find me somebody to love van Kallíope is morgen (Valentijnsdag) te horen en zien in De Lindenberg in. Nijmegen.Aanvang 20.00 uur, entree 10 euro. Inlichtingen: 024-3273911.

2002

Zingen over liefde bij Kallíope

Drum geeft god een stem

Recensie uit de Gelderlander van 23 april 2002

Door IVO POSTMA

Jan Wamelink

The Making of the Drum is de titel van het programma dat het kamerkoor Kalliope uit Berg en Dal op zondag 2l april gaat uitvoeren in de Onze Lieve Vrouw van het Heilig Hart kerk in Berg en Dal.
The Making of the Drum is een spectaculaire cantate voor koor en percussie van de Engelse componist Bob Chilcott. De cantate vertelt over het ritueel van het vervaardigen van een drum bij bepaalde Afrikaanse volkeren en over de ingrijpende rol die dit instrument speelt in een gemeenschap.
Bob Chilcott kreeg in Uganda een drum cadeau die een drum-maker speciaal voor hem gemaakt had. Op de luchthaven was hij getuige van de omzichtigheid en het respect waarmee het personeel zijn drum behandelde.
Hij besefte dat de drum een geest is die onder de mensen leeft. De drum geeft stem aan de goden.
Hij componeerde een overrompelende cantate van vijf opwindende, ritmische en meeslepende liederen. Het laatste lied, The Gong-Gong, begint met de woorden: 'God is stom totdat de drum spreekt.'
Het programma The Making of the Drum is opgezet als een project, waarvoor verscheidene nieuwe zangers en zangeressen zijn aangetrokkèn. Het huidige Kalliope telt 22, voornamelijk jongere, leden, die afkomstig zijn uit Nijmegen en wijde omgeving.

The Making of the Drum, door kamerkoor Kalliope. Muzikale leiding: Wilbert Staal. Regie: Froukje Weidema en Natascha van Zeist; zondag 21 april om 15.00 uur in de Moeder van het Heilig Hart kerk in Berg en Dal; op vrijdag 17 mei om 20.30 uur in het XOX Theater in Kleef; Toegang: 10 Euro.

2000

Koor mengt klassieke klanken met theater

Door BAS VAN DER HOEVEN

Foto: William Moore

Koor Kalliope uit Berg en Dal staat binnenkort op de planken met Adiemus. De vocalisten voeren het muziekstuk uit met instrumentalisten van het conservatorium in Arnhem.

NIJMEGEN - Dirigent Wilbert Staal kwam met de stoute plannen. Hij stelde zijn kamerkoor Kalliope voor om Adiemus, een werk van de Ierse componist Karl Jenkins, uit te voeren. De muzikaal leider van Kalliope hoorde de cd in zijn auto en was er meteen weg van. "Ik vond het bij de eerste keer luisteren al prachtige muziek", zegt Staal. "Toen ik wat later in een muziekwinkel de pianopartituur tegenkwam, heb ik die meteen gekocht."
Na het thuis bestudeerd en gespeeld te hebben, kwam Wilbert Staal tot de conclusie dat zijn koor dit aan moest kunnen. "Op de cd zingt een dame alle partijen. Haar stem is enkele keren overgedubt'. De dame zingt soms erg laag, die partijen nemen de vier mannen in het koor voor hun rekening."
Het koor had wel versterking nodig voor de ambitieuze klus. Adiemus is gecomponeerd in 1995 en bestaat naast de klassieke koorklank van West-Europese muziek uit niet-westerse volksmuziek. De teksten bieden weinig houvast omdat ze bestaan uit betekenisloze, fonetische klanken. Een oproep in deze krant leverde een welkome aanvulling van geoefende stemmen op.
In maart kon Wilbert Staal met zijn koor de zangpartijen gaan instuderen. Begin september werden op het conservatorium in Arnhem muzikanten geworven. Die repeteerden op 24 september voor het eerst met de stemmen. Het koor besloot dat er ook wat te zien moest zijn. Een eerdere samenwerklng met regisseur Frank Gunning was succesvol verlopen; hij werd dus weer benaderd.
Gunning besloot tegenover de mystieke klanken de koude werkelijkheid van de stad te zetten. Gunning: "Theater bestaat bij gratie van het conflict. Daarom heb ik bewust voor een tegenstelling gekozen." De zangers werd gevraagd op te schrijven wat hen was bijgebleven na het bezoek aan een grote stad, waar ook ter wereld. De zingende acteurs lezen tussen de negen liederen, de door de regisseur geselecteerde tekstflarden voor, ondersteund door theatrale mimiek.
De regisseur heeft zo een kunstwerkje door het muziekstuk gevlochten. "Als het goed is moet het elkaar versterken en zelfs hier en daar samenvloeien."
Tijdens de laatste repetitie zetten de veertien professionele strijkers en de vijf geschoolde percussionisten elk lied uit Adiemus feilloos neer. De romantische klanken samen met de monotone trommelslagen op conga's en bongo's scheppen een bijna hypnotiserende sfeer. De zangpartijen bestaan uit vaak herhaalde klanken. Het koor, dat toch uit louter amateurs bestaat, is door Staal tot een fraaie eenheid gesmeed. Behalve de zuiverheid valt vooral de intense beleving op. Juist omdat verklaarbare teksten ontbreken zal de muziek bij iedereen andere associaties oproepen. Het is heerlijk wegdromen in de weidse landschappen van Adiemus, de taal van de muziek sleept je mee naar een betere wereld.
Wilbert Staal is dan ook tevreden.
"Het stuk staat. Hierna volgt alleen nog de generale repetitie in volledige bezetting. We redden het zeker voor de eerste voorstelling. Alleen de balans baart me nog wat zorgen. De trommels overstemmen hier en daar de zang. In de Lindenberg zal dat geen probleem opleveren, daar stoppen we de percussiegroep in de orkestbak."
Adiemus gaat op 19 november in première in De Lindenberg in Nijmegen. Op 25 november wordt het opgevoerd in Muziekcentrum in Den Bosch. Op 26 november is Adiemus nog te horen en te zien in De Fransche School te Culemborg.

Geen subsidie voor Adiemus

BERG EN DAL - Het Berg en Dalse koor Kalliope krijgt geen subsidie van de gemeenten Groesbeek en Nijmegen voor de uitvoering van het muziekstuk Adiemus. Het koor gaat het door Karl Jenkins In 1995 gecomponeerde stuk driemaal uitvoeren: In Nijmegen, Den Bosch en Culemborg.
De 24 zangers en zangeressen van het koor laten zich tijdens de uitvoeringen begeleiden door veertien strijkers en vijf slagwerkers van het conservatorium in Arnhem. Dat kost veel geld.
Om uit de kosten te komen heeft het koor her en der subsidies aangevraagd. De gemeente Nijmegen geeft geen cent. Ambtenaren beweren dat de aanvraag te laat is binnengekomen. Bovendien Is de subsidiepot van Nijmegen al omgekeerd boven de nieuwe Mariënburg.
Ook Groesbeek heeft nu besloten het project niet met een eenmalige bijdrage te steunen. Het kamerkoor had aan Groesbeek drieduizend gulden gevraagd.
Omdat er geen uitvoering in Groesbeek Is gepland, heeft de raad besloten geen subsidie toe te kennen.
Het project Adiemus is begroot op 35.000 gulden. Volgens voorzitter Heleen Graat hangt het nu van de opbrengst van de drie uitvoeringen al of het koor de begroting sluitend krijgt.

Terug naar het Jaarboek menu

Deze pagina is onderdeel van:
www.sat-nijmegen.nl