AdhocNB De gegevens van deze groep worden wegens opheffing of vertrek naar elders niet meer bijgehouden. De hier vermelde adresgegevens etc. kunnen sterk verouderd zijnHuidig adres:Postbus 1081 6801 BB Arnhem tel/fax: 00 . 31 . (0)26.370 71 52 E-mail: info@theateradhoc.nl Homepage: www.theateradhoc.nl
200720052003Hyper legt fundament voor fatsoenUit de Gelderlander Online van 03012003
ARNHEM - In de zoektocht naar waarden en normen komt de Gelderse theatergroep Adhoc uit bij een inmiddels overleden natuurkundige. Die probeerde ruim dertig jaar geleden de Ultieme Intelligente Machine normbesef bij te brengen.Het was me het jaar wel: 1969. De koude oorlog op zijn hoogtepunt en een ongebreideld geloof in de technologische vooruitgang. De eerste mens zette zijn eerste voetstappen op de maan en de Ultieme Intelligente Machine stond op het punt diezelfde mens overbodig te maken. De ideeën van Jules Verne leken werkelijkheid te worden. "Ik was 15 jaar in 1969", vertelt Rien Stegman van Theater Adhoc. "Ik ben geen bloemetjeskind geweest, maar liet wel mijn haar groeien als uiting van verzet tegen mijn ouders. Ik wilde anders zijn, actief meedoen aan de maatschappij. Ik heb enorm genoten van die maanlanding. Twee uur lang kijken naar een beeld dat nauwelijks bewoog. Dat was hét voorbeeld van de technologische vooruitgang." Hoe snel de techniek het menselijk leven sindsdien ook binnendrong, die Ultieme Intelligente Machine is er nog altijd niet. "Maar we weten allemaal dat dat een kwestie van tijd is", aldus Stegman. "Mijn oma zei al dat ze je op televisie alles wijs konden maken. Dat is zo en de discussie daarover komt weer terug." Collega theatermaker Jan van den Berg: "Ik was vroeger heel erg tegen de komst van die machines. Ik vond dat het om de mensen zelf moest gaan. In 1969 waren heel veel mensen angstig voor de komst van die machines. Er kwamen discussies los die nu ook weer gevoerd worden." De mannen van Adhoc kwamen via hun eigen knipselarchief de natuurkundige Stefan Themerson (1910-1988) op het spoor. Hij publiceerde in 1972 zijn dialoog Special branch, waaraan de nieuwe voorstelling Hyper van Adhoc is opgehangen. "Themerson was een kritische natuurkundige die wilde meepraten over de technologische vooruitgang", zegt Van den Berg. "Hij had de ambitie om de wereld te verbeteren. Hij dacht na over welke normen en waarden je op de hardware van de Ultieme Intelligente Machine zou moeten programmeren. Hij was op zoek naar een natuurwetenschappelijk fundament voor fatsoen." En daarmee is de link van Themerson naar onze tijd gelegd. Een tijd waarin normen en waarden opnieuw ter discussie staan. "We zien Hyper als een tegenwicht voor de populaire manier van praten over deze thema's", legt Van den Berg uit. "Onze voorstelling staat haaks op het idee uit 2002 dat je moet zeggen wat je denkt. Nee, zeggen wij, je moet eerst goed nadenken." Hyper wordt in eerste instantie een voorstelling over nadenken. "We zijn geen cabaretiers", licht Stegman toe. "Een lach moet kunnen, maar we stapelen ze niet op elkaar." Van den Berg weer: "Het gaat om de kijkervaring. We halen niet een aantal zekerheden onderuit, maar stellen daar wel vragen over. Ik hoop dat we een hele hoop kleine reacties krijgen in de geest van 'Goh!' of 'Tja...'." Aan de voorstelling is uitgebreid onderzoek voorafgegaan. Het bracht Adhoc naar boeiende plekken op de wereld waar de technologie grote sprongen voorwaarts maakte. Dat leverde materiaal op, dat zich niet in één voorstelling liet proppen. "We hadden wel drie voorstellingen kunnen maken", zegt Stegman. "We moesten kiezen om een duidelijker verhaal te kunnen vertellen." "Hyper is een ander soort voorstelling dan we tot nu toe gemaakt hebben. We hebben nooit gewerkt volgens een kant-en-klare formule, maar nu zijn we tot in het extreme dingen aan het uitproberen." Waar Adhoc eerder jongleerde met anekdotes is er nu duidelijk gekozen voor een rode draad. Dat is de dialoog van Themerson. "We hebben veel weggestreept, want die tekst is literair en filosofisch en dus ingewikkeld. Maar de kern ervan is nog altijd actueel. Dat gegeven willen we overeind houden."
Theater Adhoc speelt Hyper. Puntjes zuigen aan natuurwetten - Recensie uit De Gelderlander 21-01-2003
2002Wij praatjesmakers...Uit de Gelderlander Online van 02042002
De tragiek van de volledigheidUit de Gelderlander Online van 29032002
MONS - De Nijmeegse theatergroep Adhoc maakt documentaire-theater, een mix van journalistiek en dramaturgie. Voor de nieuwe voorstelling reizen de drie acteurs de hele wereld over, en doen daar de komende acht dinsdagen verslag van in De Gelderlander. Vandaag een introductie.We bevinden ons in Mons, een slaperig stadje in Zuid-België. Om precies te zijn: in het Mundaneum, een museum, een archief maar vooral het restant van de droom van twee idealistische Belgen, Paul Otlet en Henri La Fontaine. In de grote hal van wat vroeger een warenhuis was, zijn de wanden bedekt met metershoge kasten met allemaal laatjes. En in die laatjes fiches, cataloguskaartjes met daarop titels van boeken. Goed beschouwd staan we in een gigantische kaartenbak met zeventien miljoen keurig geordende verwijzingen. Voor Jan van den Berg, Rien Stegman en vormgeefster Hannie van den Bergh van theatergroep Adhoc begint hier hun nieuwe voorstelling. De eerste opvoering zal pas na de zomer plaatsvinden, maar de reis naar dat resultaat hoort bij het project. Toeschouwers kunnen voorlopig terecht op hun website www.theateradhoc.nl. De vraag is wat Mons te maken heeft met Hyper, zoals de werktitel van de voorstelling luidt. Adhoc is geïntrigeerd door het principe van de ordening van het world wide web tot aan het onderzoek naar de genetica. En in het Mundaneum bevindt zich het werk van mensen die in de eerst helft van de vorige eeuw alle kennis van de wereld in kaart poogden te brengen. "Otlet en La Fontaine," zegt Jan van den Bergh, "wilden een enorme databank, een universele encyclopedie samenstellen waarin alle ideeën en boeken van de wereld zouden zijn opgenomen. Daartoe ontwikkelden ze het Universeel Decimaal Classificatiesysteem, nog steeds de basis voor het huidige bibliotheeksysteem. Paul Otlet was de gedrevene van de twee. Hij vroeg alle catalogi van bibliotheken ter wereld aan en liet die volgens zijn systeem kopiëren op die fiches. Henri La Fontaine was meer de politicus hij was voorzitter van het Belgisch parlement en kreeg in 1913 de Nobelprijs voor de vrede en zette zijn contacten in om het doel te bereiken. Hun gezamenlijke ambitie was de wereld te verbeteren." Nog tijdens hun leven werden deze idealen ingehaald door de werkelijkheid de snelle ontwikkeling van de kennis maakte volledigheid onmogelijk en de beide wereldoorlogen hielpen ook al niet. Bijna zestig jaar na hun dood is een deel van hun werk en hun archief bijna in de vergetelheid geraakt. Terwijl Otlet, zegt Rien Stegman, zijn tijd toch ver vooruit was. "Hij voorspelde in 1939 al de computer en het world wide web. Ik stel me voor, zo schreef hij, 'dat je toegang tot alle kennis in de wereld kunt hebben via röntgenstralen'. In zekere zin is dat kaartsysteem ook een voorloper van het web." Mons is de eerste etappeplaats van Adhoc. Daarna gaat de reis naar Boston (Verenigde Staten) en Reykjavik (IJsland). In Boston bezoeken ze Tim Berners-Lee, de ontdekker van het world wide web en tegenwoordig directeur van het W3C, de 'waakhond' van het internet. Bij hem hopen ze meer te weten te komen over het semantisch web, waar computers op een associatieve manier met elkaar kunnen communiceren. Otlet en La Fontaine en Berners-Lee hebben het een en ander met elkaar gemeen, aldus Jan van den Berg: "Vooral het idealisme om de kennis te ordenen, transparant te maken en daarmee een betere wereld dichterbij te brengen. "Wat we gaan daar gaan doen, is hetzelfde waar we hier mee bezig zijn. Rondkijken, mensen interviewen. Niet per se over de technische kant van die zaken, maar juist over de gewone dingen. Ik wil van Berners-Lee wel eens weten wat hij denkt over de angst voor de zelfdenkende machine." Rien Stegman: "Uit boeken kun je veel te weten komen, maar al pratend en zoekend stuit je op anekdotes die je in de boeken niet tegenkomt. Hier hebben we bij toeval ontdekt dat Henri La Fontaine van moederskant familie moet zijn van Karl Marx." Dergelijke aardige details zullen zeker niet ontbreken in de voorstelling. Net zo min als humor, een journalistieke benadering, vreemde wendingen en wetenschappelijke uiteenzettingen. Hyper zal dus een typische Adhoc-productie worden, een waardige opvolger van GIQ en de Paradox van Pergamon. Het ene moment waan je je gast in een politieke talkshow, het volgende op een gezellig dia-avondje bij de buren, zo vermoeden de makers. Want zelf hebben ze er ook nog geen idee van. "We maken altijd voorstellingen die persoonlijke verslagen zijn van een reis", zegt Jan van den Berg, "zowel van de feitelijke tocht die we ondernomen hebben als van de reis in ons hoofd. Welke vorm dat aan gaat nemen weten we zelf nu ook nog niet. Een ding is zeker: verwacht geen personages op toneel die een dramatische verhouding tot elkaar hebben. We zijn eerder gastheer van het publiek, dan acteur op een podium. Misschien zeggen we op een gegeven moment in de voorstelling wel: 'En toen we dat lazen moesten we denken aan Kári Stefánsson en zijn we even naar IJsland gegaan.' Alsof we pas op dat moment op het idee komen." Kári Stefánsson staat aan het hoofd van een commercieel bedrijf dat het genetisch materiaal van de IJslandse bevolking in kaart wil brengen. Jan: "IJsland is een geïsoleerd eiland, met een bevolking die een gedocumenteerde genealogie heeft. Door onderzoek hoopt Stefánsson meer te weten te komen over het gen, en vooral over erfelijke ziektes. Zijn bedoeling is duidelijk: hij wil op basis van die kennis medicijnen gaan ontwikkelen en patenteren. Ondanks dit commerciële doel heeft het parlement toch alle medische dossiers vrijgegeven." Rien: "Ook hier gaat het weer over ordening, de ordening van een ontzaglijke hoeveelheid data. De wereld lijkt in kaart gebracht, maar iedere keer komt men er weer achter dat dat nog lang niet het geval is." De eerste column van Adhoc staat op dinsdag 2 april in De Gelderlander. 2001GIQRecensie - De Gelderlander 29-10-2001If you do not select, you will be selected
Hoogtevrees op de DNA-wenteltrap?Verdwaald in het genetisch labyrint? Slachtoffer van de bio-revolutie? Join GIQ! Handvat, gids én bodyguard! GIQ is geen afkorting maar een naam. GIQ is een mentaliteit, Een levenswijze en een denkwijze in één. Welkom in de nieuwe wereld. Welkom bij GIQ! Een nieuwe voorstelling van Theater Adhoc Nijmegen (NL) en RedArt Münster (D) Zie ook: www.join-giq.com Data: premiere op 20 september 2001 in Münster daarna o.a. 28 en 29 november 2001 in de SSGN in Nijmegen Adhoc: 'Voortzetten traditie jeugdtheater Teneeter kan niet' - De Gelderlander 23 januari 2001 Bestuur Teneeter wil graag verder met Adhoc - De Gelderlander 22 januari 2001 2000Adhoc en de advocaten van de duivelUit de Gelderlander van 10 november 2000
De Nijmeegse theatergreep Adhoc tourt al vijf jaar met zijn theatersalons door Nederland. Ook de Nijmeegse raadzaal is even het podium voor deze unieke theatervorm."Dit is een goeie plek voor de duivel, hier wordt veel kwaad aangericht." Terwijl hij dit uitroept neemt acteur Jan van den Berg van theater Adhoc een snoekduik en komt hij dwars op een stoel terecht, naast Rien Stegman, de andere helft van het theaterduo. Ze zitten midden in de raadzaal van het stadhuis in Nijmegen waar het theaterduo zojuist kuipstoeltjes heeft uitgezet voor het publiek. Een lege burgemeesterszetel kijkt streng op ze neer. Midden in dit centrum van de macht speelt Adhoc een drieluik over het kwaad, Persconferentie van de duivel, in de vorm van een theatersalon. Salon staat dan vooral voor de presentatie. "We zoeken nog steeds naar een betere naam dan theatersalon", vertelt Rien Stegman. "Het Engelse woord 'investigative theatre' is eigenlijk een veel betere benaming voor het soort theater dat wij maken." De salons zijn ook een soort theatrale talkshows waarin toneelscenes gelinkt worden aan een lezing door een terzake deskundige gast. Vanavond (7 november) heeft Adhoc een gevangenbewaarster te gast die komt vertellen over het gecriminaliseerde kwaad, De duivel op cel. In dit tweede deel van het drieluik Persconferentie van de duivel verweven de acteurs een voorbeeld uit de geschiedenis op ingenieuze wijze met de realiteit van het heden. Film, muziek, toneelscenes, maar vooral veel feiten en visies maken de lezing tot een spectaculaire documentaire. De enorme feitenkennis vereist veel onderzoek door de theatermakers. Hiervoor houden beide heren stapels dossiers bij over de meest uiteenlopende onderwerpen. "We hebben veel beeld- en geluidmateriaal, krantenknipsels en natuurlijk horen we de meest prachtige verhalen", vertelt Rien Stegman opgetogen. In eerdere salons kwamen onderwerpen als moeder aarde, het lichaam en getallen uitgebreid aan bod. Niet direct onderwerpen voor een theatervoorstelling. "De onderwerpen zijn per se niet theatraal", beaamt Van den Berg. "We willen er juist theater van maken." De wetenschappelijke achtergrond van beide heren speelt hierbij een belangrijke ror. "Hij studeerde theologie", wijst Stegman naar zijn theaterpartner. Hierop valt Van den Berg terstond van zijn stoel als was hij verslagen door de beschuldiging van zijn collega. "Al zijn we theatermensen, we blijven toch in boeken geinteresseerd", grapt Van den Berg en hij springt energiek weer in zijn stoel. Energiek en turbulent, zo begint 's avonds hun voorstelling De duivel op cel. Het publiek wordt vergast op het verhaal van twee Ierse broers die voor een criminele loopbaan naar Schotland emigreren waar zij een handel in lijken opzetten. Het waar gebeurde verhaal wordt door de acteurs voortdurend doorspekt met anekdotes, maffe associaties en natuurlijk wordt er een link met de duivel gelegd. De toehoorders luisteren ademloos en giechelen voorzichtig om de boude beweringen die uiteindelijk leiden tot de introductie van de gast van vanavond, Renate van Lieshout. Rien Stegman deelt wijn en water uit terwijl de gevangenbewaarster vertelt over de strenge gevangenisregels in de Penitentiaire Inrichting Nieuw Vosseveld in Vught. Ook krijgt het publiek een quizje voorgeschoteld met vragen over bekende criminelen en hun bijnamen, en de vraag of de spreekster van vanavond vroeger zelf wel zo braaf was. Het heel publiek roept eenstemmig: nee. Renate van Lieshout is een stevige en goed gebekte tante die niet terugschrikt voor ferm taalgebruik en een kranig optreden. Dat moet ook wel als je met criminelen werkt. Het theaterduo bestookt haar met vragen waarop ze omonwonden en in klare taal antwoord geeft. Uiteindelijk is het Renate van Lieshout die de show steelt. En de twee acteurs? Die zijn als advocaten van de duivel in hun missie geslaagd. De Meester zelf kan trots opze zijn. Persconferentie van de duivel is een co-productie van Theater Adhoc en de Thomas Morea Academie. Het laatste deel van het drieluik De duivel in de praatjes wordt dinsdag 14 november in de raadzaal van het stadhuis in Nijmegen gespeeld. Gast: godsdienstfilosoof dr. Anton van Harskamp.
Persconferentie van de Duivel
Voorbeschouwing uit de Brug van 19 januari 2000 Postkantoor als theaterUit de Brug van woensdag 19 januari 2000
NIJMEGEN - Het postkantoor aan het Stationsplein is van maandag 24 tot en met vrijdag 28 januari tevens theater. Vijf avonden is hier de productie Onbestelbare stukken van het Numeegse Theater Adhoc te bewonderen. De voorstellingen beginnen om 20.30 uur.Enkele poststukken halen het leven van drie postbeambten. In deze theatrale detective over onbestelbare postzendingen, privacy en 'het dameoffer' staat de vraag: 'hoe geheim is een briefgeheim?' centraal. Stel: een vrouw, een man en een brief. Zij geeft hem een brief en vraagt hem om een gunst: "Niet openmaken. Zolang je die brief niet opent, blijf ik bij je." Het kantoor voor 'onbestelbare postzendingen' is een afdeling van de PTT waar onbestelbare post wordt geregistreerd en bewaard. Post die om uiteenlopende redenen niet bij de geadresseerde kan worden afgeleverd en waarvan ook de afzender onbekend is. Theater Adhoc heeft de afgelopen drie seizoenen een originele theaterformule ontwikkeld die door velen als uniek in Nederland wordt beschouwd: een lichtvoetige combinatie van documentaire en toneel. Onbestelbare stukken wordt gespeeld door Carola Arons, Jan van den Berg en Rien Stegman. De ingang is door het hek aan de zijkant van het postkantoor. Naast het postkantoor is parkeergelegenheid (zie bewegwijzering aldaar). Reserveren: tel. 024 3238217. - - -
Theater Ad Hoc ontheven van briefgeheimUit de Gelderlander van zaterdag 22 januari 2000
Een opmerkelijke locatie voor een toneelstuk: Theater Adhoc speelt 'Onbestelbare Stukken' in het PTT-kantoor in Nijmegen.'Een brief zonder ontvanger is een dode brief', zegt Jan van den Berg. Hij leunt achterover en grijnst vergenoegd. Alsof hij genoeg heeft gezegd over de voorstelling Onbestelbare stukken. Een voorstelling over het briefgeheim, maar eigenlijk over de ultieme erotiek van het briefgeheim. Jan van den Berg en Rien Stegman vormen sinds onheuglijke tijden Theater Adhoc, een verfijnd gezelschapje dat voorstellingen maakte als De schijnheiligen (1998) en De paradox van Pergamon (eind 1998), 'investigative theatre over misdaad en wetenschap in de vorm van een anatomische les'. De heren hernemen De paradox van Pergamon en spelen hem desgevraagd in de Engelse taal. Maar eerst Onbestelbare stukken. In Adhocs nieuwjaarswens was al sprake van 'drie postbeambten', wier leven door 'enkele onbestelbare stukken volledig overhoop' wordt gehaald en ook van een 'dameoffer'. De dame in kwestie is de actrice Carola Arons. Zij speelde eerder dit seizoen bij Hollandia in De val van de goden, nu in Onbestelbare stukken aan de zijde van haar vroegere leraar aan de Maastrichtse Toneelacademie, Jan van den Berg, en van haar collega Rien Stegman. De voorstelling gaat eerst een paar keer in het PTT-Postkantoor op het Stationsplein in Nijmegen. Daar, in een forse hal op de tweede verdieping treft de bezoeker een reeks postsorteerkasten en ander kantoormeubilair. In een afgesloten en afgeschot deel ontwaart hij de koffers met instrumenten van de Nijmeegse Postharmonie. Jan: 'Wij spelen in een carrousel van vreemdsoortige objecten. Zij vormen een afspiegeling van wat je aan kunt treffen bij de afdeling Onbestelbare Postzendingen van de PTT in Den Haag. Kortom, wij bevinden ons in geheime circuits; in ieder geval in regionen waar stukken onder couvert gaan.' Ontheven En Rien: 'Onder couvert, ja. De officiële taal van de Post is het Frans. Wat dat betreft is er een veelbetekende lijn naar de diplomatie.' Mevrouw en beide heren zetten uitvoerig uiteen wat er geschiedt op de afdeling Onbestelbare Postzendingen van de PTT in Den Haag. Zij zijn daarvan vanuit de eerste hand op de hoogte. Met zijn drieën werkten zij er drie dagen en zij werden voor die periode ontheven van het briefgeheim. Dat briefgeheim staat geformuleerd in de Postwet van 1886 en diezelfde wet ontheft een Nederlander van het briefgeheim. Hij is gerechtigd om op zijn beurt anderen te ontheffen. Hoe gewichtig dat wel is, toont zijn juridische positie aan. Enerzijds valt deze functionaris onder het ministerie van Justitie, dat hem een zwijgplicht oplegt; anderzijds onder het ministerie van Binnenlandse Zaken, omdat er brieven door zijn handen gaan. Jan: 'Alle postbestellers van de PTT sturen onbestelbare post die niet van een afzender is voorzien onmiddellijk naar de Afdeling Onbestelbare Postzendingen. Daar arriveren dagelijks, zes dagen per week, zo'n tweehonderd brieven en postpakketten. Die afdeling is het ultieme kantoor in Nederland. Formulieren, stempels, zegels en handtekeningen bepalen er het ritme. De speurders naar adressen die er werken, doen dat met negentiende-eeuwse toewijding en zorgvuldigheid.' Speelgoedwinkel Carola: 'De postzegel die je op een brief of pakket plakt, is je contract met de PTT, en de PTT heeft service hoog in het vaandel staan. De 28 mensen die werken op die afdeling, waar je alleen schriftelijk mee in contact kunt treden, openen op strikt voorgeschreven wijze de brieven en speuren, zonder daadwerkelijk van de inhoud kennis te nemen, naar een afzender. Vinden zij hem, dan krijgt hij zijn post in een speciale enveloppe terug. Vinden zij hem niet dan wordt de geregistreerde onbestelbare postzending gedurende een jaar bewaard.' Jan: 'Wij, drie spelers en onze dramaturg Dennis Molendijk, kwamen daar binnen en voelden ons als kinderen in een speelgoedwinkel. De reeds onthevene onthief ons van het briefgeheim, vroeg ons om uiterste discretie en even later zaten we daar met een postzak vol te openen brieven.' Rien: 'Even wat jargon: een postzak met brieven in een rek op wieltjes heet een 'tentje'. Jan knikt en vervolgt: 'Och, er is ons heel veel onder ogen gekomen. Wij kunnen daar overigens geen enkele uitspraak over doen, omdat wij, ontheven als we waren, wel onder zwijgplicht werden geplaatst. Niettemin wil ik wel kwijt dat deze stage ons inzicht in de verhoudingen binnen de Nederlandse samenleving aanzienlijk heeft vergroot. En dat inzicht hebben wij omgezet in suggesties en geheimen en daar spelen we mee in de voorstelling. 'Wij gaan daarbij uit van 'stel dat'-vragen. Stel dat die brief wel was aangekomen. Wat zou er dan met haar zijn gebeurd? Of, hoe zou het zijn als de ontvanger helemaal niet weet dat er een brief naar hem onderweg was? of dat juist wel weet? Geloof mij, het gaat om levensvragen die wij allemaal van zeer nabij kennen. En wij? Wij speuren naar de diepste geheimen die daarachter schuil gaan. Kent u de betekenis van de in keurige brieven in de marge telkens terugkerende afkorting z.o.p. ?' - - -
Seizoen 1999-2000Wisselwaarde Theater Adhoc kijkt met een tiental ouderen vooruit naar de 21e eeuw en blikt een tiental jongeren terug op de 20e eeuw. Een toneelcocumentaire rondom de eeuwwisseling; over toekomstmuziek en gouwe aouwen, wensdromen en nachtmerries, verlangens en frustraties, idealen en angsten, stoute plannen en gemiste kansen. In opdracht van het Huis van Bourgondië, Maastricht Deel een: medio december 1999 Deel twee: medio januari 2000
De paradox van Pergamon 'Investigative Theatre' over misdaad en wetenschap in de vorm van een alternatieve anatomische les. "Want juist omdat wij sterven, zou je om de dingen waarom wij lachen eerder moeten huilen en omgekeerd."Jan van den Berg en Rien Stegman ism het Anatomisch Museum Nijmegen Reprisetoernee vanaf januari 2000 (ook in een engelstalige versie) Kikvorsenmuizenstrijd Een lichtvoetige toeneeldocumentatie over schaken, voetbal, de golfoorlog, Homeros, Sun Tzu, Alexander Lebed, Boris Jeltsin, Kalasjnikovs, de geschiedenis van West Europa, Kikvorsen, muizen, koploze kikkers, mensen zonder hoofd, én ... nog zo het een en ander. Jan van den Berg en Rien Stegman Speciaal voor de bovenbouw van het middelbaar onderwijs
|