Geen interesse voor 'Nijmegen wordt zó mooi'

Uit de Gelderlander van 14 januari 2000

Door onze verslaggever
Het tiende Vertelfestival Nijmegen gaat komende week waarschijnlijk van start zonder de jaarlijkse eigen productie door Nijmeegse amateurvertellers. Er blijkt nauwelijks interesse in het thema dat organisator de Lindenberg gekozen had voor de vertelproductie: 'Nijmegen wordt zó mooi'.
Na diverse oproepen in de media meldden zich uiteindelijk slechts twee kandidaten die een verhaal wilden vertellen over de veranderingen die de stad de afgelopen eeuw heeft doorgemaakt.
Coördinator van het festival Henk van der Zand: "We zijn heel verbaasd dat er zo weinig animo is om hieraan mee te doen. Want Nijmegenaren praten graag over hun stad. Er is na de oorlog veel veranderd, en de laatste jaren wordt er opnieuw veel verbouwd. Denk maar aan het nieuwe Valkhofmuseum en de nieuwbouw rond de Mariënburgkapel."
Het was de bedoeling dat een stuk of tien Nijmeegse amateurvertellers een avondvullend programma zouden samenstellen onder begeleiding van een regisseur van de Lindenberg. Die voorstelling zou tweemaal opgevoerd worden tijdens het tien dagen durende Vertelfestival.
In tegenstelling tot de voorgaande jaren, toen zich gemiddeld zo'n vijftien personen meldden voor de vertelproductie, kreeg de Lindenberg dit maal slechts twee reacties.
Willemien Waterreus uit Nijmegen wilde haar verhaal vertellen over een mooi Jugendstil-huis: een woning die aan het begin van de twintigste eeuw gebouwd werd en nu nog steeds schittert aan de Berg en Dalseweg. De tweede kandidaat was Netty van Oss-van de Heuvel, een van de spelers van het Nimweegs Soap Theater. Van den Heuvel, bewoonster van de Nijmeegse benedenstad, wilde vertellen over een wandeling die ze als kind vaak maakte: van haar ouderlijk huis aan de Papengas naar het Kronenburgerpark.
De Lindenberg hakt maandag (17 jan) de knoop door of de vertelproductie definitief afgeblazen wordt. Van der Zanden: "We wachten tot het laatst op meer deelnemers. Want er moeten toch Nijmegenaren zijn die hun sterke verhalen over de oude stad een keerije kwijt willen aan een groot publiek?"
Overigens gaat de rest van het programma van het Vertelfestival wel gewoon door. Van 21 tot en met 30 januari zijn er diverse semi-professionele vertelvoorstellingen in De Lindenberg en in het Steigertheater. Andere, typisch 'Nijmeegse' onderdelen van het festival zijn het Open Podium voor amateurvertellers dat op 27 januari gehouden wordt in het Steigertheater, en de Sagenen Legendenroute op 30 januari, waarbij spannende verhalen verteld worden op diverse historische plekken in Nijmegen.

Jubelen over het Triavium, jammeren over de St.-Steven

Uit de Gelderlander van 2 december 1999

Wie durft het aan de schoonheid te bezingen van de Hema, het Triavium, de St.-Steven, het centraal station, het Waaggebouw, Night Live Music, de woonhuisjes aan de Kroonstraat of het gebouw van de belastingdienst? Wie wel een boompje weet op te zetten over een historisch of gloednieuw bouwwerk dat de stad siert of ontsiert, kan dat kwijt op het aanstaande

Door onze verslaggeefster
De tiende editie van dit Nijmeegse evenement staat voor de deur en zoals te doen gebruikelijk ligt daar weer een thema aan ten grondslag. Nijmegen wordt zó mooi' is deze keer de leus die vertellers spraakwater moet bezorgen. Waarmee nadrukkelijk ook het verleden wordt bedoeld, want bouwen en slopen is iets van alle tijden.
Verhalen dus geïnspireerd op Nijmeegse gebouwen en de metamorfose die zich in de stad voltrekt", verduidelijkt Koen Daamen, productieleider van het Vertelfestival. Zowel bejubelde historische panden als controversiële nieuwbouw mag aan bod komen. Ja, zelfs gebouwen die er niet meer staan, maar waar de verteller wel een mooie herinnering aan bewaart kunnen een vertelling waard zijn.
"Vertellingen met een kritische noot en sarcastische kanttekening worden gewaardeerd, aldus Daamen, maar negativisme mag niet de boventoon voeren. Het moet draaien om schoonheid, desnoods tegen de algemeen heersende opvatting in.
" Leuk dus als iemand aan de hand van een boeiende vertelling het nieuwe museum roemt of weet duidelijk te maken waarom hij de Hema mooi vindt.
Stellingen zijn niet gewenst, aldus de produktieleider. Het moeten geen verklaringen worden waarom je iets wel of niet mooi vindt. Daar is het Vertelfestival niet voor.
"Bij vertellers in spe denkt hij zelf aan bewoners, gebruikers of kenners van allerhande Nijmeegse panden die het aandurven hierover een (persoonlijk) boekje open te doen. Maar ook de passant, geraakt door dat ene pand of die berg zand in die bouwput kan straks z'n zegje komen doen. Dat geldt althans voor de verhalenvertellers die door de audities in de Lindenberg komen. Daarvan worden er twee gehouden: een vindt vandaag plaats om 13.30 uur, de volgende is op dinsdag 7 december om 11 uur.De vertellers die daar uit rollen worden straks niet zo maar voor de leeuwen gegooid. Alvorens twee avonden op te treden tijdens het Vertelfestival dat van 19 tot en met 30 januari plaatsvindt, krijgen zij deze en de volgende maand repetities aangeboden in de Lindenberg. Onder deskundige leiding wordt hen in drie tot vijf dagdelen de fijne kneepjes van de vertelkunst geleerd.

Oude Stad zit vol verhalen

Door Randy van Grunsven

Foto: Piet Heijsen

NIJMEGEN - Ook dit jaar organiseert de stiching Oude Stad de sagen- en legendenroute door de oude binnenstad van Nijmegen. In voorgaande jaren vormde de route het slotstuk van het Vertelfestival, maar dit festival bestaat niet meer. Volgens W.Alferink van de stichting Oude Stad was het Vertelfestival ´te professioneel´ van opzet. Alleen de sagen- en legendenroute wordt wegens succes geprolongeerd.
De sagen- en legendenroute is een evenement waarbij deelnemers verschillende locaties in de oude stad bezoeken. Bij iedere locatie staat een verteller die een sage of legende vertelt die te maken heeft met de plaats waar hij staat. "Het verhaal moet een kern van waarheid bevatten," aldus Alferink. "Daaromheen is met wat romantiek een sage of legende ontstaan."
De route is zo gemaakt, dat de deelnemers vanaf de plaats waar ze staan de volgende locatie al kunnen zien. Ze kunnen van de ene naar de andere locatie lopen, maar dit jaar kunnen ze ook meerijden met een passagierskoets met Friese paarden ervoor. "Op die manier wordt er een soort Middeleeuws sfeertje gekweekt," zegt Alferink.
Vertelfestival
De route gaat dus wel door, ondanks dat het Vertelfestival is opgehouden te bestaan. Alferink: "De route is een onafhankelijk onderdeel van het festival. De Lindenberg organiseerde het Vertelfestival, maar dat liep drie jaar geleden al niet goed meer. Naar mijn mening was het `te professioneel`: er kwam een echte verhalenverteller, Willem de Ridder, en die vertelde verhalen die je overal kon achterhalen. Er was geen echte binding met de stad."
Alferink vindt dat de sagen- en legendenroute die professionele uitstraling helemaal niet heeft: "Het lopen en luisteren, de warme chocolademelk: het geeft de impressie van de Middeleeuwen, de tijd van troubadours en minstrelen."
Succes
De route is volgens Alferink daarnaast ook een succes, omdat er stadsbinding wordt gecreëerd: "De locaties worden voor de inwoners van Nijmegen pas interessant wanneer er een verhaal bij verteld wordt. De historie in de stad openbaart zich door het verhaal wat de elementen vertellen. Je moet het verleden dus levend maken door erover te vertellen. In de oude stad zijn er zoveel bronnen van verhalen aanwezig, het is bijna onuitputtelijk. Per locatie zijn er verschillende verhalen mogelijk en daarbij zijn er ook nog eens enorm veel locaties."
Ieder jaar wordt er geprobeerd om een bezoek te brengen aan een of meerdere panden die net gerestaureerd worden. "Zo breng je nieuws in het oude," legt Alferink uit. "Dat is ook een van de bijdragen aan het succes: de mensen willen weten waar hun wortels liggen. Dus dan ga je naar plaatsen waar net een stuk geschiedenis wordt blootgelegd. Ook proberen we ieder jaar naar nieuwe locaties te gaan. En als we wel naar dezelfde plek gaan, dan vertellen we er een andere sage of legende bij. Zo is er ieder jaar iets extra`s."
Vertellers
De sagen en legenden worden onder andere voorgedragen door studenten. Alferink vertelt: "Zij zijn afkomstig van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. In voorgaande jaren kregen ze studiepunten door mee te doen aan de route, maar dit jaar zijn die punten uit het studieprogramma gehaald. Toch zijn er studenten die dit jaar meedoen, ondanks dat ze er geen punten voor krijgen."
"Naast de studenten is er een vaste vertelgroep, `De Beleving`, die ieder jaar verhalen voordraagt," vervolgt Alferink. "Bovendien hebben we deze editie van de route gezelschap van twee pelgrims die naar Santiago de Compostela zijn gegaan. Voor de organisatie van volgend jaar zoeken we hulp bij gepensioneerde docenten van de Hogeschool."
Bezoekers
Alferink verwacht dat de route ook de komende jaren nog gehouden gaat worden worden: "Door de haast onuitputtelijke bron van verhalen in de oude stad van Nijmegen, zijn er voorlopig nog voldoende verhalen. Ook de belangstelling zal niet afnemen: mensen willen altijd vermaakt worden en willen zichzelf altijd spiegelen aan de historie."
Dat de belangstelling alleen maar toeneemt, blijkt uit de deelnemersaantallen van voorgaande jaren: twee jaar geleden waren er 1.845 deelnemers en vorig jaar deden er zo`n 4.000 mensen mee.
De Sagen- en legenderoute wordt gehouden op zondag 28 januari, vanaf 14.00 in de Oude Stad, rond de Lange Hezelstraat. Er zijn zestien verschillende vertellocaties.

Even waart de pest weer rond in benedenstad

Door CHRISTEL BOS

Foto: Erik van 't Hullenaar

NIJMEGEN - Eeuwenoude Nijmeegse sagen en legenden herleefden zondagmiddag in nostalgische sferen. Muffe kelders, bouwvallige zolders en andere, normaal niet voor publiek toegankelijke ruimtes openden hun deuren, poorten en ramen. Over de benedenstad hangt een bijna antieke geur van walmende kaarsen, rottend hout, vuur en rook. Veel rook.
'En dat is nodig. Vuur verjaagt de ratten die de pest overbrengen', zegt pestdokter Hans van Dijck, gekleed in een zwart gewaad. Een wit masker met twee gaten voor de ogen bedekt zijn gezicht. Een grote neus is gevuld met kruiden en tabak. Dat moet de stank van pestlijders draaglijk maken. 'Niets hielp. Ze gingen bijna allemaal dood. Ik weet niet wat erger stonk, de etterende wonden of het verschroeide vlees', vertelt de pestdokter. Twee jongetjes giechelen. 'Pest was geen lolletje.' De grote witte neus buigt zich richting het tweetal dat van schrik terugdeinst. 'In die tijd gingen twee van de drie kindertjes dood.'
De net gevonden pesthuisjes in het Sint Jacobsgasthuis aan de Papengas vormen een perfect decor voor de pest in 1635. In een van de pesthuisjes, een rechthoekig gat in de vloer, staat een meisje in een rood fluwelen jurk.
Ze houdt een kaars voor haar gezicht. Het is Isabel, een legendarisch meisje uit de pesttijd. Samen met haar moeder moest ze zich verschuilen voor de familie Van Steenbergen die zelf geen kinderen kon krijgen, maar Isabel wel heel graag als dochter wilde hebben. 'Ze hebben haar nooit gevonden, want ze kon zich onzichtbaar maken. Soms verschijnt ze nog wel eens. Kijk maar in het huisje', vertelt de pestdokter.
In Wijmpje's Bistro aan de Lage Markt vertelt Lisette Steentjes over de mislukte inval van Maarten Scheuck, die in opdracht van Prins Maurits Nijmegen van de Spanjaarden moest heroveren. De aanval mislukte. Nijmegenaren vonden zijn lichaam in de Waal. Om het recht te laten zegevieren werd hij onthoofd. Het hoofd heeft een tijdje op een paal bij de Sint Antoniuspoort gestaan. Een gedenkplaat herinnert nog aan deze krijgsman en zijn mislukte aanval in 1589.
In de zijkapel van de Sint Stevenskerk brengt Mies de Moor de welbekende Nijmeegse legende van Mariken van Nimwegen ten gehore. De vertelster is moeilijk verstaanbaar. Haar stem weergalmt waardoor ze af en toe onverstaanbaar is. Maar wie de oren goed gespitst houdt, hoort dat Mies een onbekende poes in het verhaal brengt.
De poes houdt Mariken gezelschap als ze alleen en verlaten in de struiken de nacht doorbrengt. Ze is doodsbang en in tranen als 'een aardige jongeman, Moenen' haar vindt. Zeven jaar blijft ze bij hem en de poes ook. 'Elke keer als het beestje zijn kopje schuin houdt en naar haar miauwt vraagt Mariken zich vertwijfeld af of haar leven met Moenen wel goed is.'
Het gerinkel van een moderne telefoon brengt de luisteraars weer tot de werkelijkheid van de eenentwintigste eeuw. Een moeder met schaamrood op haar kaken vlucht de kerk uit, haar zoon meetrekkend.

Verhalen met muziek

Uit de Brug Online van 14 februari 2001

NIJMEGEN - Agnes Kunst vertelt vrijdag 16 februari `Zeemansverhalen`. Kunst is aangesloten bij vertelcollectief De Egel. De muzikale omlijsting wordt verzorgd door het Machinekamerorkest van de `Sociëteit Olie en Stoom`.
De voorstelling begint om 20.30 uur, maar vanaf 20.00 uur staan koffie en thee klaar. De Zeemansverhalen worden verteld op de Weurtseweg 87 in Nijmegen. Toegang kost voor volwassenen 10 gulden en voor kinderen van elf jaar en ouder 6 gulden. Reserveren is gewenst, tel. 024-3554931

Verteldiner in koffiehuis

Uit de Brug Online van 14 februari 2001

NIJMEGEN - In koffiehuis De Verwondering wordt vrijdag 23 februari weer een Verteldiner georganiseerd. Vanwege een beperkt aantal zitplaatsen moeten belangstellenden zich tijdig opgeven. Aanmelding is mogelijk tot en met woensdag 21 februari.
Bij deze editie van het Verteldiner staat een Engels volksverhaal op het programma en daarbij wordt een passende maaltijd geserveerd.
Het Verteldiner begint om 18.30 uur en de kosten bedragen 10 gulden. Koffiehuis De Verwondering is te vinden aan de Eilbrachtstraat 8 in Nijmegen, tel. 024-3607575.

Op zoek naar het beste Nijmeegse verhaal

Door onze verslaggever
NIJMEGEN - Literair productiehuis De Wintertuin en De Gelderlander zijn op zoek naar het beste, mooiste, verrassendste, grappigste of droevigste Nijmeegse verhaal. Het mag over alles gaan en hoeft zeker niet literair te zijn, zolang het maar Nijmeegs is.
Twee jaar geleden riep De Wintertuin samen met De Gelderlander Nijmegenaren op sterke verhalen te schrijven. Het leverde honderd - vaak waanzinnig mooie - verhalen op. De vertelavond in LUX werd een 'ongelooflijk avondje'. "Nijmegen is een stad van verhalen. Onze sterke verhalen-avond was zo uitverkocht", zegt Frank Tazelaar, directeur van De Wintertuin. Zijn nieuwste initiatief om verhalen uit Nijmeegse buurten te verzamelen is gekoppeld aan de 2000ste verjaardag van de stad. Ditmaal gaat het niet om verzonnen verhalen maar om anekdotes, verhalen van speciale gebeurtenissen, belevenissen in de wijk en bijzondere personen. "We zijn de oudste stad van het land. We moeten toch met zijn allen honderden verhalen kunnen vertellen over de stad en zijn mensen. Hoe hier wordt geleefd?"
Tazelaar weet dat in de jaren negentig geregeld vertelfestivals in de stad gehouden werden. Het vertellen is intussen wat afgenomen. Mensen kruipen vaker achter de televisie of de computer. En de kroeg is ook al niet meer die trefplaats waar je alles over de buurt hoort. De buurtwinkel is in veel wijken een uitstervend fenomeen en daarmee is ook de locatie verdwenen waar mensen hun verhaal en nieuws kwijt kunnen. Tazelaar: "Toch zijn er nog van die unieke plekken waar mensen het laatste nieuws uit de straat en over buurtgenoten uitwisselen. Super Jan Linders aan de Weurtseweg is zo'n voorbeeld. In café 't Haantje aan de Daalseweg in Oost kun je ook nog verrassende dingen horen."
"Heel vroeger was het vertellen de manier om dingen door te geven. Bijzonderheden over je familie bijvoorbeeld. Tradities bleven zo ook in stand." Tazelaar beseft dat die tijd niet meer terugkeert, maar hij gelooft dat velen nog steeds een goed verhaal kunnen vertellen over hun wijk. Verhalen waar iedereen zich mee kan identificeren. In Duitsland kennen ze nog echt de voorleesbühne. Vertelfestivals zijn daar nog populair. Tazelaar hoopt dat hij dit jaar in Nijmegen ook zoiets kan bereiken. Het is de bedoeling dat de betere verhalen verteld worden op de wijkavonden 'Hart voor de wijk' die de stadsredactie van De Gelderlander komende maanden houdt. Op 4 april is de eerste wijkavond in Villa Nova, de tweede heeft plaats op 21 april in wijkcentrum Meijhorst in Dukenburg. In totaal komen er tien wijkavonden. In november zal De Wintertuin de beste verhalen op een finale-avond presenteren. Frank Tazelaar benadrukt dat medewerkers van De Wintertuin bereid zijn om hulp te bieden bij het opschrijven van het verhaal en ze kunnen ook assisteren bij het voorlezen.

Meer informatie over het vertelfestival is verkrijgbaar bij De Wintertuin telefoon 024-3231904. Half maart is de deadline voor deelname aan het wijkenfestival in Nijmegen-West. De uiterste inleverdatum voor Dukenburg is 28 maart. Zie ook www.wintertuin.nl. Op de site zijn de inleverdata van de verhalen voor de andere Nijmeegse wijken en stadsdelen te vinden.

2010

Wereldverteldag Nijmegen 2010.

Voorstellingen zijn om 13.30, 14.30 en 15.30 uur. Elke voorstelling andere verhalen! Voor volwassenen en kinderen vanaf acht en ouder. Entree gratis.
Zaterdag 20 maart 2010
In de St. Nicolaas- of Valkhofkapel van 13.30 tot 16.30 uur: adres het Valkhofpark, centrum van Nijmegen
Zondag 21 maart 2010
In Galerie Zeven Zomers van 13.30 tot 16.30 uur: adres Besiendershuis, Steenstraat 26 Nijmegen

Hype uit de VS: verhalen vertellen dé nieuwe vorm van theater maken

Door Jaap Bak
NIJMEGEN - Het is een vergeten vorm van theater maken: verhalen vertellen. Geen stand-up comedy, geen anekdotes, maar gewoon verhalen, dingen die mensen hebben meegemaakt en hun leven of hun visie op de maatschappij hebben veranderd.
Echt Gebeurd is een theaterprogramma van Micha Wertheim en Paulien Cornelisse. Deze vorm van theater maken doen ze al drie jaar met veel succes in Amsterdam. Iedere maand.
Nu gaan ze de rest van Nederland bestoken met aandoenlijke, bizarre, absurde en ontroerende verhalen. Te beginnen in de Steigerzaal van de Lindenberg, zondagmiddag 4 december.
"In New York is dit inmiddels een ware hype", vertelt Micha Wertheim. " Ellenlange rijen staan er voor het theater. Mensen willen erbij zijn, het horen. Het is een soort oervorm van theater maken. Heel sec. Een podium en een vaste microfoon. Dat is alles."
Micha en Paulien werken met een team van verhalenvertellers. Zomaar mensen die een mooie geschiedenis weten. "Het moet wel over henzelf gaan."
In Nijmegen is Cor Burger van de band Piepschuim uitgenodigd om iets te zeggen op het podium, maar ook cabaretière Nathalie Baartman, Nina de la Croix en Anke Millenaar. Van de Nijmeegse band Okieson verzorgt Sebastiaan Bijlevelt de muziek. Micha en Paulien leiden de vertellers in en presenteren de middag.
Deze middag is het thema ‘geven & nemen’ in het kader van Sinterklaasfeest. Er is ook een voorleesmoment waarbij een van de leden van het team voorleest uit haar puberdagboek.

Zondag 4 december, Steigerzaal, Echt Gebeurd, aanvang 16.00 uur, entree 13,50 euro.

Zie ook: Eerdere berichten over vertellen in Nijmegen

Deze pagina is onderdeel van:
www.sat-nijmegen.nl