De tekst

Organisaties en evenementen (in Nijmegen) die de naam van Mariken dragen:
Marikenloop
Mariken Winterfestival
Dispuut Mariken
Badmintonclub Mariken
Junior Chamber International Mariken

En Moenen dan?
Grandcafe Moenen
Spellenzaak Moenen & Mariken

2001

Raad wil Mariken snel weer zien

Uit de Brug Online van 23 mei 2001

Van onze redactie
NIJMEGEN - De toneelproductie ´Mariken´ moet binnen nu en twee jaar weer op de planken staan, vindt J. Lamers van het CDA. De gemeenteraad stemde vorige week in met zijn voorstel om te onderzoeken in hoeverre dit haalbaar is.
In de Cultuurvisie 2015 werd reeds gewag gemaakt van opvoering van het mirakelspel ´Mariken van Nimwegen´. Hierin werd voorgesteld om het toneelstuk om de zeven jaar op te laten voeren door een Nijmeegs gezelschap. Het CDA vond dit niet genoeg en kwam daarom met een nieuw voorstel. De gemeenteraad reageerde enthousiast. Ze nam het voorstel van Lamers unaniem aan. De vraag is nu alleen nog welk gezelschap tussen nu en twee jaar een waardig ´Mariken van Nimwegen´ kan neerzetten. Daarnaast is het de bedoeling dat de productie dan ook nog eens elke vijf jaar wordt herhaald.

2002

Mariken weer op de planken

Door onze verslaggeefster
NIJMEGEN - Een grote muziektheaterproductie gebaseerd op het mirakelspel Mariken van Nieumeghen moet in 2004 de viering van het 1900-jarige bestaan van Nijmegen inluiden. Opgevoerd in de Stadsschouwburg, gedragen en gefinancieerd door zowel bekende als minder bekende Nijmegenaren. Vervolgens zou de stad elk jaar zo'n theaterproductie moeten brengen.
Dat althans is het idee van een groep Nijmegenaren, die de opvoering van Nijmeegse Mariken op zich heeft genomen. Onder hen oud-wethouder Ronald Migo, Albert Krielen van Mensec en Reinoud van Assendelft de Coningh, directeur van een adviesbureau voor 'Leisure en Cultuur in Nijmegen'.
De plannen voor de uitvoering zijn inmiddels in een vergevorderd stadium. Het idee voor de Mariken van Nieumeghen-voorstelling is afkomstig van de Nijmeegse regisseur Joos van Doremalen. Zij zal de regie ter hand nemen.
Zowel professionals als amateurs werken mee aan de theaterproductie. Het is de bedoeling dat de nieuwste bewerking van het laat-middeleeuwse mirakelspel in oktober 2004 gedurende twee weken opgevoerd wordt in de Nijmeegse Stadsschouwburg. In totaal zullen er vijftien voorstellingen komen, tien voor volwassenen en vijf speciaal bewerkt voor kinderen.
Oktober 2004 met de Stadsschouwburg als podium, is een bewuste keuze, aldus Reinoud van Assendelft de Coningh. Mariken als aftrap voor het nieuwe theaterseizoen van 2004. "En als impuls voor de Stadsschouwburg die een aantal moeilijke jaren heeft gehad", voegt Van Assendelft daaraan toe, "Sterker, ik denk dat de voorstellingen van Mariken een goed moment bieden om de Stadsschouwburg om te dopen tot Mariken Theater. Waar Utrecht z'n Beatrix Theater heeft en Scheveningen z'n Circustheater, krijgt Nijmegen haar Mariken Theater."
Maar bovenal, aldus Van Assendelft, zal de Mariken-productie dienen als prelude op het 1900-jarig bestaan van de stad dat in 2005 gevierd gaat worden. "Met ondersteuning van gemeente en particulieren zal het symbool van Nijmegen herleven in een productie die van en voor de stad is."
Na de voorstellingen in de schouwburg zou Mariken in het jubileumjaar zelf ook nog eens opgevoerd kunnen in het openluchtheater van De Goffert, meent Van Assendelft. Dat laatste is echter nog slechts een idee. Daarvoor zijn nog geen stappen ondernomen.
Wel is het volgens Van Assendelft de bedoeling dat er na Mariken elk jaar een eigen Nijmeegse theaterproductie wordt geproduceerd en opgevoerd. Afwisselend gespeeld in de Stadsschouwburg, De Lindenberg of De Goffert.
Dat zou een goede impuls zijn voor het culturele aanbod van Nijmegen, meent Reinoud van Assendelft de Coningh.

Zie ook: www.mariken.nl

2003

Marikenfestival in Nijmeegs jubileumjaar

Door HENK AALBERS
NIJMEGEN - Mariken van Nieumeghen, hoofdpersoon in het gelijkna­mige Middeleeuwse toneelstuk, is de naamgeefster van een nieuw festival in Nijmegen. Het Mariken-festival heeft plaats in 2005, het jaar waarin het tweeduizendjarig bestaan van de stad wordt ge­vierd.
Een gisteravond in Nijmegen op­gerichte stichting is de motor ach­ter het Marikenfestival. De stichting, met onder meer voormalig burgemeester Ed d'Hondt van Nijmegen in het bestuur, gaat zich ook beijveren voor een Marikenarchief met het nu nog verspreide Mariken-materiaal.
Stichting Mariken zoekt samen­werking met lokale, nationale en Vlaamse culturele instellingen. Dat laatste heeft alles te maken met het feit dat het verhaal van Mariken zich behalve in Nijmegen ook in Antwerpen afspeelt. Culturele uitwisseling met Antwerpen ligt dan ook nadrukkelijk in de bedoeling.
Stichting Mariken wil ten behoeve van het festival allerlei, deels bestaande, initiatieven bundelen. Ze is dus niet de bedenker van alle programma-onderdelen. Het voorlopige programma van het Marikenfestival 2005 voorziet onder meer in een Mariken-musical, geschreven door Joos van Dooremalen, muziek uit de tijd van Mariken, toneel en marionettentheater. Ook film moet, in samenwerking met het Nijmeegse filmtheater Lux, een plek krijgen op het festival. Museum Het Valkhof bereidt een tentoonstelling over de tijd van Mariken voor. Verder is het streven om ook scholen bij het festival te betrekken. Bovendien wordt nagedacht over lezingen, een Marikenwandeling en eten op z'n Marikens.
"De realisatie zal afhankelijk zijn van de medewerking van veel culturele instellingen en van een ruime subsidiëring en sponsoring", tekenen de initiatiefnemers van het festival aan bij het ambitieuze programma. Over subsidie treedt de Stichting Mariken in overleg met de gemeente Nijmegen en de provincie Gelderland. Ook sponsorwerving is de komende tijd een speerpunt.
Stichting Mariken komt voort uit een werkgroep die in 2001 werd opgericht door Vlaming Bert Vanheste. Hij was voor zijn pensionering werkzaam als literatuurwetenschapper aan de Katholieke Universiteit Nijmegen (KUN).
Naast genoemde Ed d'Hondt en Bert Vanheste zitten in het bestuur onder meer Louis de Bouter (consul van België voor Gelder­land/Overijssel), Theo van Els (voormalig rector-magnificus KUN) en Maria Martens (Europarlementariër). Het mirakelspel Mariken van Nieumeghen dateert uit omstreeks 1500. Het handelt over de jonge vrouw Mariken die meer dan zeven jaar in zonde samenleeft met de duivel, zich daarna bekeert en het klooster in gaat. Sinds 1956 staat op de Grote Markt in Nijmegen een bronzen beeldje dat Mariken voorstelt. Het is van de hand van Vera Tummers-Van Hasselt.

MARIKEN

Tijdens het Roze Meifeest op 2 mei is aan alle feestvierders gevraagd om een klein stukje te schilderen op een paneeltje. Men wist niet wat ermee zou gebeuren en Groot­jans heeft deze compilatie nu tot een groter geheel verwerkt.

Het resultaat is van 14.00 tot 17.00 uur te bewonderen.

2004

Musicoloog: vier verjaardag stad met opera 'Mareike'

Door onze verslaggever
NIJMEGEN - De Mookse musicoloog Hans Triebels (91) vindt het een geweldig plan: vier het 2000 - jarige bestaan van Nijmegen in 2005 met de opvoering van een opera over Mariken van Nieumeghen. En dan niet die van de Belgische componist Frans Uyttenhove, die in 1965 al eens in De Vereeniging werd opgevoerd, maar de versie van de Duitser Eugen d'Albert.
Die pianist en componist creëerde het werk al vroeg in de vorige eeuw, en liet de opera met wisselend succes in 1923 uitvoeren in Bremen, Breslau en Hamburg. Maar Nijmegen heeft nooit kennis kunnen maken met de wedervaardigheden van Mareike von Nymwegen, zoals d'Albert zijn opera noemde.
Niemand die precies weet hoe de muziek en de zang van deze Mareike klinkt. Voor zover bekend, bestaan er geen opnamen van.
Maar Triebels, die zo'n vijftig jaren van zijn leven in Nijmegen doorbracht, kan de muziek in zijn hoofd al horen. Hij kreeg ooit de zeldzame partituur in handen.
"Het is prachtig geïnstrumenteerd, met bijvoorbeeld een prachtige schildering van de nacht en mooie dialogen", zegt Triebels.
Het idee om de legende van Mariken en Moenen bij de festiviteiten van Nijmegen 2000 te betrekken, is niet nieuw. Naast verwijzingen naar de opera van Uyttenhove bereidt een groep Nijmegenaren een muziektheaterproductie van het verhaal voor met toneel, zang en dans. Maar Triebels ziet dat plan niet als concurrent: "Opera is een echte kunstvorm."
Triebels wijst erop dat Nijmegen en Zaandam (in de opera 'De burgemeester van Zaandam' van Gaetano Donizetti) de enige twee Nederlandse steden zijn die met hun naam in de klassieke muziekgeschiedenis voortleven.
De Nijmeegse legende inspireerde zelfs nóg een Belg en twee Tsjechen tot het schrijven van muziekstukken. Het Nijmeegse muziekgezelschap Flos Campi voerde het muziekstuk van de Tsjech Jiri Teml afgelopen november nog uit.
De gemeente Nijmegen haalde tot dusver de schouders op over zijn idee, zegt Triebels. Hij wil echter proberen alsnog mensen warm te krijgen voor de opera. "Wie weet is er ergens een gezelschap dat het op zijn repertoire heeft staan."

Marikenfestival, concerten en topvoetbal bij viering Nijmegen 2000

NIJMEGEN - Een gigantische nieuwjaarsreceptie voor 15.000 mensen, in het NEC - stadion. Daarmee begint het jubileumjaar 2005 in Nijmegen, het jaar dat de stad haar 2000 - jarig bestaan viert. De stichting die de activiteiten organiseert, maakte gisteren haar eerste plannen bekend. De meeste evenementen vinden plaats tussen 15 april en 15 oktober. Op het Marikenfestival kunnen Nijmegenaren genieten van muziektheater, er komen extra popconcerten in de Goffertweide, NEC werkt aan een internationaal voetbaltoernooi en er zijn plannen voor een vertolking van de Carmina Burana in de open lucht. Daarnaast komt er een boek, een kalender en postzegels. Een definitieve lijst met alle festiviteiten wordt dit najaar gepresenteerd.

Concerten, wijkweken, topvoetbaltoernooi en Marikenfestival

Na de aftrap van oud op nieuw concentreren de jubileumactiviteiten zich tussen 15 april en 15 oktober.
Het conceptprogramma telt een zevental dragers. Om te beginnen staan de wijken centraal. In 2005 zal telkens een week lang een wijk zich kunnen manifesteren. Voor elke wijk met een goed projectvoorstel, ligt 15.000 euro klaar. De afsluiting is gepland rond 15 oktober. Een tweede drager is het Marikenfestival. Dit festijn bestaat uit een eigentijds muziektheater, een tentoonstelling, diverse muziekprogramma's en educatieve projecten.
Een derde drager van het jubileumjaar is het Cirque Eloize: een Canadees circus dat in Nijmegen met een Europese première komt. Introdans en het Gelders Orkest komen met een première /van Te Deum, een compositie uit 1648 gemaakt tijdens de Vrede van Nijmegen.
Voetbalcub NEC zet de toon op sportgebied met een internationaal voetbaltoernooi met top-clubs uit andere Romeinse steden zoals Keulen, Montpellier en Rome. Nooit eerder trok NEC zulke toppers aan.
In samenwerking met Mojo Concerts worden in de zomer enkele extra popconcerten op de Goffertweide gehouden. Op de agenda staat onder meer een concert met Nederlandse popartiesten. Ook wordt gedacht aan een Carmina Burana in de open lucht. Hierbij ziet de stichting mogelijkheden voor een samenwerking tussen Nijmeegse koren en Het Gelders Orkest.
Uiteraard staat ook de historie van Nijmegen centraal in 2005. Zo zal de 'nieuwe' Nijmeegse stadsgeschiedenis worden gepresenteerd, een project waaraan al jaren wordt gewerkt door diverse historici en archeologen (onder meer van de KUN). De gebroeders Van Limburg krijgen in 2005 ook eindelijk de prominente plek die ze verdienen. Deze vier Nijmeegse kunstenaars uit de 14e eeuw zijn wereldberoemd, maar in de eigen stad onbekend. Dat verandert in 2005. Er zijn exposities gepland, evenals de uitgave van een boek, een kalender en postzegels.
Een definitieve feestkalender wordt in het najaar gepresenteerd. Er is nog ruimte voor nieuwe voorstellen.

'Mariken' inspireerde vier componisten

Door onze verslaggever
NIJMEGEN - In 1923 vond de première plaats van de opera Mareike von Nymwegen. In het Hamburger Stadttheater in Duitsland.
De opera is gebaseerd op het verhaal van Mariken van Nieumeghen en gecomponeerd door de Duitse componist Eugen d'Albert (1864-1932).
Uit onderzoek van de Nijmeegse musicoloog Hans Triebels (91) blijkt dat er maar liefst vier componisten zijn geweest die het verhaal van Mariken op muziek gezet hebben.
In 1987 heeft hij daarover uitvoerig bericht in het tijdschrift van de historische vereniging Numaga in Nijmegen. Triebels ziet in de komende jubileumviering van de stad Nijmegen in 2005 een goede aanleiding om die opera weer uit het stof te halen.
Een nieuwe opvoering zou volgens Triebels goed passen binnen het kader van alle activiteiten rond de viering van Nijmegen 2000.
De Duitse musicus Eugen d'Albert was een uitstekend pianist die les heeft gehad van componist Franz Liszt. Daarnaast was hij in zijn tijd geen onverdienstelijk componist die maar liefst twintig opera's heeft geschreven, maar daarnaast ook twee pianoconcerten, een symfonie, een celloconcert, liederen en pianomuziek.
Van de twintig opera's staan er twee nog op het repertoire van menig gezelschap: Tiefland (1903) en Die toten Augen (1916). De andere hadden een korte levensduur en dat gold ook voor Mareike von Nymwegen.
Hoewel volgens musicoloog Triebels de première van Mareike goed werd uitgevoerd, waren de reacties van het publiek wat lauw. In de tweede akte vinden bijvoorbeeld enkele gebeurtenissen plaats die door de toeschouwers niet gemakkelijk worden begrepen.
De opera is ook een aantal keren in Bremen en in Breslau opgevoerd. Maar het grote succes waarop de componist mogelijk had gehoopt bleef uit.
Dat belette hem er overigens niet van om weer vlijtig aan de slag te gaan met zijn achttiende opera Der Golem.
In het premièrejaar van de opera, werd door een Vlaamse componist met bijna dezelfde naam, Karel Alberts, toneelmuziek geschreven voor het stuk Marieken van Nijmegen. Alberts schreef veel muziek voor het Vlaamse Volkstoneel.
Pas in 1965 wordt in De Vereeniging de opera Marike van Nijmegen (1914) van de Vlaamse componist Frans Uyttenhove (1874-1923) opgevoerd. Uitvoerende was de Koninklijke Vlaamse Opera uit Antwerpen.
Volgens musicoloog Triebels was deze opera hét levenswerk van Uyttenhove, maar heeft hij de première ervan zelf nooit mogen beleven. Die vond pas twee jaar na zijn dood plaats.
De vierde componist die zich aan Mariken heeft gewaagd is de Tsjech Bohuslav Martinu (1890-1959). Hij schreef in 1933-'34 een viertal stukken die, samen een operacyclus vormen.
Deel twee heet Marijken van Nimwegen. De componist kreeg er in 1935 bij de première de Tsjechische Staatsprijs voor.
Triebels is er een warm voorstander van dat Nijrnegen in het jubileumjaar aandacht wordt besteed aan één van de opera's die Mariken als onderwerp hebben.
De stichting Nijmegen 2000 heeft echter nog niet gereageerd op het verzoek.

Jaar lang in de huid van Moenen en Mariken

Door onze verslaggever
NIJMEGEN - Welke Nijmeegse schone wordt miss Mariken en welke belhamel kruipt in de huid van Moenen de duivel? Tijdens de viering van 2000 jaar Nijmegen in 2005 zullen twee Nijmeegse jongeren optreden als mascottes voor de jarige stad. Een soort prins en prinses carnaval, maar dan voor een heel jaar.
Mariken van Nieumeghen loopt als een rode draad door het feestprogramma. Op tal van manieren wordt het verhaal verteld van het meisje Mariken dat voor haar oom boodschappen gaat doen op de markt en in handen valt van Moenen. Alle Nijmeegse jongeren tussen 16 en 25 jaar oud kunnen zich opwerpen als Mariken of Moenen. Als bij een soort middeleeuwse Idolsstrijd gaat een jury begin december uitmaken wie dé Mariken en Moenen van 2005 worden.
Welke kwaliteiten moeten de kandidaten bezitten? Ze moeten volgens de feestorganisatie gevoel voor theater hebben en van zichzelf vinden dat ze 'er goed uitzien'. Ook een goede microfoonstem is een vereiste.
De tegenprestatie is dat ze gegarandeerd beroemd worden in 'heel Nijmegen' . Maar wie weet waar het vertolken van de rol van middeleeuwse idol toe leidt? Misschien wel landelijke roem.
De jury bestaat onder anderen uit de Nijmeegse acteur Chris Tates en oud-Moenenvertolker Kees Kruitwagen. Ook de Marikendeskundige Hanneline Adriaansens doet mee aan de beoordeling. Zij hield meermalen Marikenverkiezingen.
Moenen en Mariken worden meteen in het diepe geworpen, want hun eerste optreden vindt plaats tijdens de massale nieuwjaarsreceptie op 1 januari 2005 op het Keizer Karelplein.
Aanmelden kan tot 20 november via een brief of een e-mail met persoonsgegevens en foto. Adres: Nieuwjaarsreceptie Nijmegen 2000, Postbus 38196, 6503 AD Nijmegen. E-mail: info@nijmegen2000.nl

Mariken-productie een jaar later

Door onze verslaggever
NIJMEGEN - Mariken van Nieumeghen, de muziektheaterproductie die volgend jaar in het jubilerende Nijmegen opgevoerd zou worden, gaat niet door. Zowel financieel als artistiek zijn er problemen, waardoor de productie niet op tijd af is. Mariken is een musical-achtige voorstelling van het Gelders Muziektheater. De Keizer Karel Podia treedt op als producent.
De voorstelling zou aanvankelijk volgend jaar september twee weken in de Stadsschouwburg staan. In 2005 wordt het 2000-jarig bestaan van de stad Nijmegen gevierd met allerlei festiviteiten. De Mariken zou daarvan deel uitmaken.
De voorstelling staat nu de laatste week van september en de eerste week van oktober 2006 gepland. "We hebben met alle betrokkenen overleg gevoerd en besloten om de productie een jaar later op de planken te zetten", reageert directeur A. Krielen van de Stadsschouwburg. "We willen een kwalitatief hoogstaande productie en die konden we nu niet op tijd gerealiseerd krijgen. Het is zowel een financiële kwestie als een artistieke."
Volgens Krielen kost een dergelijke voorstelling al snel een paar ton. "We zitten met een gat van twee ton in de begroting en die kunnen we niet op tijd 'dichten'. Veel budgetten van mogelijke sponsors zijn al op. Daarom moeten we volgend jaar opnieuw bij het bedrijfsleven aan de bel trekken." De artistieke leiding van Mariken van Nieumeghen is in handen van regisseur Joos van Dooremalen. Het script is van Imme Dros.
In een reactie zegt de Stichting Nijmegen 2000 het belangrijk te vinden dat de productie sowieso doorgaat, ook al is het een jaar later. "Er zijn voldoende andere Mariken-activiteiten in het jubileumjaar. En er komen nog steeds nieuwe evenementen bij in 2005", aldus directeur L. klein Gunnewiek.

Toevoeging SAT:
Er wordt in 2005 wél een Mariken opgevoerd en wel door het Haagse amateurgezelschap Het Homeros Theater www.homerostheater.nl. Op 11 en 12 juni 2005 hoopt het gezelschap te kunnen spelen in de St. Stevenskerk. Daarvoor is nog een (kleine) aanvullende financiering nodig.

Zie ook: Persbericht van Homeros

Toch Mariken in de St.-Stevenskerk

De muziektheatervoorstelling Mariken van Nieumeghen, mede geproduceerd door de Keizer Karel Podia, gaat in 2005 niet door. Er wordt echter wel een Marikenvoorstelling gegeven in de St.-Stevenskerk in het Nijmeegs jubeljaar. Hiervoor zorgt de theatergroep Homeros uit Den Haag. Die komt op uitnodiging van het SAT, het Secretariaat Amateur Theater in Nijmegen. Dat is een ondersteuningsbureau voor amateur theatergroepen. Het Homerostheater had Nijmegen in 2005 sowieso willen aandoen, maar nu er een jubileumfeest wordt gehouden komen ze zeker, aldus het ondersteuningsbureau.

(naschrift SAT: de komst van de voorstelling hangt nog wel van het een en ander af. Zoals gebruikelijk zijn de financien daar onderdeel van.)

Moenens vechten mekaar de tent uit

Uit de Gelderlander Online van 18122004

Foto: Theo van Zwam / De Gelderlander

Eigenlijk past het wel bij de persoon. Komende woensdag gaan twaalf Nijmegenaren de strijd met elkaar aan voor de uitverkiezing van 'een Moenen'.
Het wordt, het karakter indachtig dat ze een jaar lang bij de festiviteiten van Nijmegen 2000 moeten gaan spelen, vast een duivelse strijd waarbij ze elkaar als het goed is de tent uit vechten. Moenen, een afgezant van opperduivel Lucifer, is eigenlijk een figuur in het mirakelspel Mariken van Nieumegen. Als Manken door haar tante in Nijmegen is uitgescholden, is Mariken een makkelijke prooi voor hem. Samen stichten ze veel onheil, en als Mariken inziet dat ze verkeerd leeft, probeert Moenen ook Mariken te vermoorden. Door een Godswonder mislukt deze kwade opzet.
Mariken en Moenen zijn onlosmakelijk met Nijmegen verbonden, reden om het duo het komend jaar een prominente rol te geven. Zes Marikenkandidaten zijn er, en twaalf Moenens. Een heuse jury gaat het tweetal kiezen dat vanaf l januari de stad een gezicht zal geven en op zal treden als gastheer en gastvrouw van Nijmegen 2000.
De jury wordt gevormd door de Nijmeegse acteur Chris Tates, Hanneline Adriaansens van de VVV, Reinoud van Assendelft de Coningh die de verkiezing organiseert en Kees Kruitwagen. Laatstgenoemde was al eens Moenen. Moenen en Mariken gaan op l januari een nieuwjaarsboodschap uitspreken op het Keizer Karelplein, waar een spectaculair openingsfeest wordt gehouden.

Bibber, ben ik des duivels genoeg?

Door ERIC REIJNEN

Foto: Bert Beelen

NIJMEGEN - De setting doet een beetje Idols-achtig aan. Drie mannen en een vrouw zitten achter een lange tafel en bij binnenkomst schieten hun ogen schielijk langs het ganse lijf.
Wat nog ontbreekt is een stip om op te staan. Wat meteen ook vervelend is, want waar ga je in vredesnaam in zo'n grote zaal een beetje nonchalant, natuurlijk staan.
En hoe te beginnen? En waarmee?
Gelukkig stellen ze vragen. Zoals: heb je theaterervaring?
Niet dus.
Gelukkig hebben beneden in het restaurant andere kandidaten die er op hun beurt zitten te wachten al verklapt dat ook niet te hebben. Behalve Mariska Petrovic. Ze is 26 jaar, heeft musicaltheater gedaan en wil dolgraag Mariken worden. Met jou...", verzucht ze na een kort babbeltje.
Gniffel, gniffel.
Maar dan moet zij wel gekozen worden. En moet de jury eveneens zo wijs zijn om de juiste Moenen te kiezen.
Maar hoe speel je een goede Moenen?
Goede vraag. De figuur uit het mirakelspel Mariken van Nieumegen heeft in de oorspronkelijke versie tekst waar geen doorkomen aan is.
'Sit neder, troost. Ia, en eerst, heer weert!'
Dus Tja.
Hoe bereid je je voor op een Moenenverkiezing?" En: hoe zorg je dat je niet zenuwachtig wordt voor de allereerste auditie in je hele leven? Bibber, bibber.
De stem is ietwat afgeknepen door de nervositeit. Maar gelukkig doet de jury net alsof ze allemaal geweldig vindt.
Is het slim om te zeggen dat je al helemaal graag Moenen wilt zijn als kandidate Mariska Mariken wordt?
Vast niet. En dus is het gewoon wachten op een mailtje dat nog komt.
Want alleen de winnaars worden deze avond nog gebeld.
Mariska heeft het misschien ook wel geholpen. Zij is verkozen tot de Mariken van 2005.
En Moenen?
Drie keer raden.

Mariska wil een lief meisje zijn, en dat mensen springen

Door ERIC REIJNEN

Foto: Do Visser/ De Gelderlander

Officieel gekozen uit een reeks kandidaten gaat de Nijmeegse Mariska Petrovic (26) een jaar lang Mariken van Nieumeghen spelen. Samen met verslaggever Eric Reijnen, die het tot de duivelse Moenen schopte. Een onaardig gesprek tussen Mariken en Moenen.

Zeg eens, waarom ben jij een goede Mariken?
Ik kan me goed in haar verplaatsen, ik voel me gewoon Mariken.
Ja ja, dat zal wel.
Nee, echt! Als ik in café de Blauwe Hand zit op de Grote Markt dan weet ik zeker dat ik in de Middeleeuwen geleefd heb. Ik heb ook iets met barok, met middeleeuwse dans.
En dat vond jìj een reden je aan te melden als kandidaat?
Nou, ik heb ook wat met theater. Ik heb vier jaar een hbo-opleiding musicaltheater gedaan.
En dus geef je je op als Mariken...?
Ik lijk ook op Mariken. Ik denk dat Mariken een beetje naïef was, en dat ben ik ook wel.
Haha, dat pleit voor je...?
In zekere zin wel. Ik ga uit van het goede van de mens, vertrouw mensen heel snel.
Dus je vindt dat je op haar lijkt. Nog meer redenen om Mariken te willen zijn?
Ik vind het een uitdaging om te proberen de legende van Mariken nieuw leven in te blazen. Die legende is namelijk een beetje vergeten. Als ik vrienden of kennissen er naar vraag, dan krijg je vaak te horen: "Hoe zat dat ook al weer?" Ik wil het verhaal opnieuw gaan vertellen.
Ga je gang.
In het verhaal wordt Mariken verleid door Moenen. Hij leert haar van alles. Slechte dingen en zo. Ik kan me heel goed voorstellen dat het meisje zich verloren heeft in de liefde voor Moenen, verloren in passie en zijn aantrekkingskracht.
Jij gaat je verliezen in mij...
Dat denk jij. Maar het is nog maar de vraag hoe het gaat. Misschien loopt het wel anders met Mariken, jongeman.
Wat voor een Mariken kan ik verwachten dan?
Een gepassioneerde Mariken, die open staat voor iedereen, waar ze ook vandaan komen. Het wordt een heel open meisje met een open hart.
En met een beetje gemene trekjes ook?
Diep van binnen zacht en lief, maar door de verleiding is ze op het verkeerde pad gebracht.
Dus, samenvattend: je gaat toch gewoon het lieve meisje spelen?
Hallo zeg! Het overvalt mij ook, ik had ook niet gedacht verkozen te worden. Dus ik brainstorm maar wat. Wat ik in elk geval wil, is laten zien dat Mariken ook niet perfect is.
Wat zijn je gebreken dan?
Eh...
Of moet ik die gaan ontdekken het komend jaar?
Da's wel een goed idee ja..
Of word je gewoon de mascotte van Nijmegen 2000? Het Zeeuws meisje van de stad? Bloemetje uitreiken, lintje knippen, lief lachen....
Nee. Zo zie ik me niet. Ik wil iets gaan vertellen.
Wat dan?
Dat je moet springen.
Springen?
Ja, de dingen doen die je echt wilt doen. Je moet niet bang zijn om te leven. What the heck, I've got nothing to lose.
Wat is dat op zijn Nijmeegs?
'Wa makt ut uut', zo iets.
Ben jij trouwens Nijmeegs?
Ik ben hier geboren, jij niet hè? Toen ik de opleiding musicaltheater heb gedaan, heb ik wel vier jaar in Tilburg gewoond.
Dus heb je Nijmegen verloochend.
Ik ben héél snel teruggekomen. Het kriebelde, want Nijmegen vind ik super. Ik ben Nijmegen toen ik eenmaal terug was ook opnieuw gaan ontdekken. De Ooijpolder, de Duivelsberg.
Echt Nijmeegs...
Nee, maar het hoort wel bij Nijmegen. En op de Duivelsberg woon jij, niet waar Moenen? Ik ga daar graag een Moenenpannekoek eten.
Ok, vooruit dan. Maar vertel eens, wie is Mariska Petrovic eigenlijk?
Ik ben 26 jaar, mijn vader is Joegoslaaf. Ik werk 18 uur per week in de wereldwinkel Fair Trade. Verder organiseer ik open podia in café Dollars in de Grotestraat, elke woensdagavond, met beginnende bandjes en zo. Ik presenteer dat ook. Verder speel ik gitaar en zing ik. Veel western, country-achtig.
De Ilse de Lange van Nijmegen?
Wie weet.
En verzamel je ook postzegels of dat soort dingen?
Haha, nee hoor. Ik dans, ik wil weer gaan tapdansen binnenkort. En ik doe aan poweryoga.
Poweryoga?
Is een heel intensieve vorm van yoga. Blijf je voor altijd jong bij. Verder vind ik het leuk om naar de film te gaan en uit te eten. Al heb ik nu even geld, helaas.
Maar als Mariken loop je financieel helemaal binnen natuurlijk...
Nou, waarschijnlijk verdien ik er helemaal niks mee. Maar ik hou gewoon van theater en muziek. Daar wil ik de rest van mijn leven mee bezig blijven. Het gaat mij om het spelen. Ik wil in de huid van haar kruipen, zorgen dat ik straks zonder moeite kan schakelen tussen Mariska en Mariken.
Heeft Mariken een vriendje?
Daar geef ik geen antwoord op. Heeft Moenen misschien een vriendin?
Ja, Moenen is de baas en mag dus alles, immers.
Dat is gemeen. Maar eh, mag ik jou nog wat vragen?
Nou, nee, dat vindt Moenen niet goed.
Ik kan ook verder mijn mond houden nu.
Nou, vooruit dan: het mag.
Wat wil jij er eigenlijk mee? Wat is jouw boodschap, wat maakt jou tot een Moenen? Waarom zou ik voor je vallen?
Omdat dat je rol is, de legende schrijft het voor.
Anders dan: waarom wil je Moenen zijn?
Omdat Moenen een wolf in schaapskleren is?
Zo ben jij ook?
Wat zeg je???
Je ziet er heel duivels uit.
Zie ik er duivels uit?
Mannen die er zo uit zien, hebben vaak een heel klein hartje, hoor.
Nou eh, als Moenen kan ik mensen paaien en ondertussen stiekem heel gemeen zijn. Dingen zeggen die ik als Eric Reijnen niet kan zeggen. Lijkt me heerlijk.
Toch bespeur ik iets zachts bij Moenen. Een aaibare duivel...
Als ik het goed begrijp hoef ik als Moenen bar weinig meer te doen om je te verleiden.
Nee joh, ik zit ook in mijn rol nu.

2005

"Nijmegen zal nog last van mij krijgen dit jaar"

"Nijmegen zal nog last van mij krijgen dit jaar. Zo'n feest is natuurlijk niks. Wie wil er nou feest vieren omdat de stad 2000 jaar bestaat? Wat is het nou helemaal, een beetje hossen door de wijken, bah! Ik grijp vandaag de kans om het openingsfeestje te verstieren. En wat Mariken betreft, ik zal haar dwingen haar gal over de stad te spuwen. Uiteindelijk neem ik haar mee naar Vlaanderen. Ik zal de legende herschrijven."

Mariken komt tot leven in de krant

Door JAAP BAK

Foto: Cees Mooij / De Gelderlander

De internationaal vermaarde Amsterdamse kunstenaar Rob Scholte biedt de lezers van De Gelderlander een gratis kunstwerk aan: een gedigitaliseerde Mariken. Uitgebeeld in vier prenten staat het Nijmeegse meisje vandaag in de krant.
Ze wilden iets speciaals doen. "Er moest iets extra's gebeuren", zegt kunstenaar Rob Scholte nadrukkelijk. Met 'ze' worden Rob Scholte en de Nijmeegse galeriehouder Rien Otto van galerie Magenta bedoeld. Scholte exposeert sinds gisteren in de galerie.
De twee kwamen met elkaar in contact via Scholtes galerie in Amsterdam. "Ik hoorde van Rien dat Nijmegen een jubileum had te vieren en dat leek me een goede aanleiding om iets extra's te doen, bijvoorbeeld met Mariken", zegt Scholte. "Want die kent toch iedereen. Verplicht leesvoer op de middelbare school."
Rob Scholte is een internationaal bekende kunstenaar die met zijn werk zowel lof als scherpe kritiek oogst. Critici verwijten hem 'creatief jatwerk' en een kopiïst te zijn van bestaande kunstwerken.
Maar zijn fans prijzen hem vooral om zijn vernieuwende manier van werken. Hij gebruikt bekende afbeeldingen uit de kunstgeschiedenis en geeft die een nieuwe betekenis. Scholte zoekt daarbij naar bestaande alledaagse beelden, zoals ooit de Amerikaanse pop art-kunstenaar Andy Warhol.
Scholte haalde niet alleen het nieuws vanwege zijn kunstwerken, maar ook door de aanslag op zijn leven in 1994. Een bom ontplofte in zijn auto, waardoor beide benen kwijtraakte. De aanslag is nooit opgehelderd.
Ondanks deze tragedie bleef Scholte kunst maken. Hij woonde jarenlang op de Canarische eilanden en kreeg internationale opdrachten. Scholte werd benoemd tot professor aan de universiteit van Kassel in Duitsland en werkte jarenlang aan één van zijn letterlijk grootste projecten in het buitenland: een 1200 meter lange muurschildering in Japan.
Aan dit project schilderde hij vier jaar lang met behulp van twaalf assistenten.
Dat gebeurde op een curieuze locatie bij Nagasaki waar een replica staat van het Haagse woonpaleis Huis ten Bosch van koningin Beatrix.
De kunstenaar is inmiddels teruggekeerd naar Nederland. In galerie Magenta bestaat zijn expositie vooral uit recent werk. Zowel schilderwerk als installaties.
Maar voordat zijn expositie zondag officieel geopend wordt, heeft hij een cadeautje voor de lezers van De Gelderlander: vier prenten van Mariken van Nieumeghen met verschillende scènes uit haar leven. "Ik ben achter m'n computer gaan zitten en 's avonds had ik de prenten af", zeg Scholte.
De prenten lijken nog het meest op gedigitaliseerde houtsneden. Ze zijn uitgevoerd in zwart in verschillende gradaties. "Want zwart is de prins der kleuren." De prenten gaan vergezeld met teksten van schrijver/dichter Edzard Dideric. Hij heeft de oorspronkelijke tekst van Mariken aangepast aan deze tijd. "We kennen elkaar al zo'n twintig jaar", zegt Edzard Dideric. "Rob en ik hebben zo'n twintig jaar geleden samen een tijdschrift uitgegeven. Dat heette De angst. Een soort opinieblad. Wij bepaalden wie er een bijdrage mocht leveren. Na twee uitgaven was het blad alweer ter ziele."
Rob Scholte weet dat er nu via het internet exemplaren van De angst worden aangeboden voor 1000 dollar.
De twee kunstenaars zijn zeer te spreken over het plan om hun gezamenlijke kunstwerk nu op de persen van De Gelderlander tot 'leven' te wekken. De vier prenten worden op een gehele pagina afgedrukt. Apart laat Scholte nog prenten maken die in een speciale doos verpakt te koop zijn in galerie Magenta. De doos met vier prenten zijn gesigneerd en wordt in een beperkte oplage van vijftig stuks op de markt gebracht.
Het eerste exemplaar van de prenten wordt zondag aangeboden aan de burgemeesters van Nijmegen (Guusje ter Horst) en Arnhem (Pauline Krikke), bij de opening van de expositie. Naast de grafiekmap verschijnt ook een boekje met de prenten en de gedichten. De expositie met werk van Rob Scholte is tot en met 12 maart in galerie Magenta te zien.

Marikenfilm van studenten hogeschool

Door onze verslaggeefster
NIJMEGEN - Studenten van de Hogeschool van Arnhem en Nijnegen gaan een film maken over het leven van Mariken van Nieumeghen. In augustus beginnen ze met filmen, in november moet het product er liggen.
De film is een initiatief van vier jongeren. "We willen het traditionele verhaal in een nieuw jasje steken", vertelt regisseur en student Pim Piepers.
Aan de hand van een oud boekje dat hij in de bieb op de kop tikte, schreef hij een vijftig pagina's tellend script. De productie gaat hooguit een uur duren. Voor de rollen van Moenen, Mariken en Gijs de oom van Mariken zijn inmiddels semi-professionele acteurs gevonden. Naar figuranten zoeken de studenten nog. "Het liefst vragen we niemand", vertelt Piepers. "Mensen melden zich vanzelf als ze mee willen doen."
De plannen voor de film kruisten onlangs ideeën van de hogeschool in Nijmegen om de onderlinge contacten tussen de verschillende faculteiten op school te verbeteren. Gezamenlijk is nu besloten de film een HAN-brede productie te maken.
"Studenten van Culturele Maatschappelijk Vorming zijn wel creatief, maar vaak niet zakelijk. Een student van een andere opleiding zou zich daarmee bezig kunnen houden." Voor de catering zouden studenten diëtiek misschien wel wat kunnen doen, verzint Piepers.
De film wordt een low-budget productie. Iedereen die eraan meewerkt, doet dat in principe vrijwillig. Vandaag presenteren de studenten hun idee aan het bestuur van de HAN en andere belangstellenden. Ze hopen good-will te kweken, zodat ze eventueel financiële steun of andere hulp kunnen krijgen.
In het kader van Nijmegen-2000 kloppen de filmmakers binnenkort ook bij de gemeente aan. Het grootste deel van de film wordt in de stad opgenomen. "Het verhaal van Mariken speelt zich ook in Antwerpen af, maar we moeten nog kijken of we daar filmen."
Het is de bedoeling dat de studenten met de film gaan touren langs festivals en een lokale tv-zender. Een vertoning in een filmhuis sluiten ze ook niet uit.
De presentatie van het project is vandaag om 10.00 uur in het auditorium van de HAN aan de Kapittelweg 33. Tijdens de campusdag zondag zijn de filmmakers ook op school te vinden.

Toch Mariken in de St.-Stevenskerk

Hoe God Mariken bekeert in 2005

Mariken van Nieumeghen laat zich bekeren door een rappende God. Studenten en vrienden van de Nijmeegse Hogeschool leggen het tafereel vast op film. Een moderne versie van een eeuwenoude vertelling.

Door ANNEMARIE HAVERKAMP

Foto: Erik van ' t Hullenaar

NIJMEGEN - God staat volledig in het wit met de armen gespreid tussen twee rappers. Links van hem staat Maria, advocaat van de mensheid. Rechts Mascheroen, advocaat van de duivel. Mariken loopt verdwaasd rond.
Het is de scène waarin Mariken van Nieumeghen - gespeeld door Sanne van der Kolm - wordt bekeerd en zich losweekt van Moenen ( Daan Wijdeveld).
Studenten van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen filmen het gebeuren vanuit verschillende hoeken. De kleine zaal van Doornroosje is gevuld met dansende figuranten.
Voor de filmmakers is het een indrukwekkende avond. Alle medespelers zijn vrienden van vrienden en andere vrijwilligers. Budget heeft de crew namelijk niet.
"Er zijn een stuk of negentig mensen gekomen", schat regisseur en student Pim Piepers. "Echt geweldig."
De hele week zijn de filmmakers al druk met opnames in Nijmegen. Maandag de scène in Doornroosje, de rest van de week sessies verspreid over de stad.
"Vorige week zijn we in Antwerpen geweest", vertelt de regisseur. "In het verhaal verblijft Mariken zeven jaren met Moenen in die stad."
Het verhaal vertelt dat Mariken zich prostitueerde voor de duivel.
Dus loopt de Mariken van de HAN in een zwarte kanten panty en een kort rokje. Haar lippen felrood geverfd.
"We hebben gefilmd in Pier 19 in Antwerpen, een grote club. En in een kroeg in de rosse buurt."
De film is een moderne uitvoering van de Nijmeegse vertelling.
In Doornroosje spreekt God de dansende figuranten en de acteurs rappend toe. " Bij mij is er altijd ruimte om te vergeven", playbackt hij in de donkere ruimte.
Jan-Willem van de Berg, ook regisseur en net afgestudeerd, vraagt de club de scène nogmaals te spelen.
"Sanne", spreekt hij Mariken toe, " ik wil dat jij recht voor hem gaat staan. Dat als hij zegt ' zwijg', je God recht aankijkt."
Sanne kinkt begrijpend. Jan­Willem telt af en de muziek wordt opnieuw aangezet.
"Het gave is dat bij een film zonder budget iedereen heel creatief wordt", vertelt acteur Daan Wijdeveld. " Het is niemand om het geld te doen. Het is een kans om ervaring op te doen."
Daan hoopt ooit door te breken in de theaterwereld. Hij grijpt alles aan om te leren. Staat bij de tweede opname zelf achter een camera.
De Mariken- film is een project waaraan verschillende faculteiten van de hogeschool meewerken.
De bedoeling is dat de disciplines elkaar leren kennen. De viering van Nijmegen 2000 grijpt de hogeschool graag aan om de film te promoten.
In oktober is de première van Mariken op de hogeschool. De makers hopen hun creatie daarna te kunnen laten zien op de lokale of nationale tv.
"We sturen hem ook in voor een Nijmeegse filmwedstrijd", vertelt regisseur Pim. " In de categorie amateurs is er tweeduizend euro in filmmiddelen te winnen." Net als collega Jan- Willem wil hij professioneel regisseur worden.
De scene met God staat er goed op. In Doornroosje is het tijd voor de volgende opname. Breakdancers nemen het tegen elkaar op in een dancebattle

2008

Mariken van Nimwegen

Mariken weggestreept uit cultuurvisie wethouder Kunst.

Door Rob Jaspers
Mariken van Nimwegen wie kent haar niet? Vrijdagochtend zag ik nog tientallen toeristen met een gids stilstaan bij haar beeld op de Grote Markt. Vanaf 1957 is deze Mariken een van de meest bekende beeldmerken van Nijmegen. Vrijwel iedere bezoeker van de Grote Markt zet Mariken voor de kerkbogen op de foto.
Zeker ouderen kennen het verhaal van Mariken, een historisch figuur die nooit bestaan heeft, maar desondanks een plek veroverd heeft in de geschiedenis van de stad. Mariken die haar ziel aan de duivel verkocht, later tot inkeer kwam en verder leefde in berouw. Een middeleeuws mirakelverhaal dat nog steeds tot de verbeelding spreekt.
In de jaren tachtig ging de VVV met Mariken de boer op in het buitenland. In de jaren negentig werd ze bij vertelfestivals betiteld als boegbeeld van de stad. Bij de VVV is een klein Marikenbeeld al decennia een veel verkocht souvenir. Er zijn talloze opvoeringen geweest van Mariken van Nimwegen. Ze inspireerde vier componisten. Zij zetten het verhaal van Mariken op muziek. Begin 2000 lag er een voorstel op tafel om via Marikenbeeldjes bezoekers de weg te wijzen in Nijmegen. In dat jaar kreeg Mariken ook een eigen straat, de Nijmeegse koopgoot. Tijdens het Stadfilmfestival in 2005 lieten enkele filmers zich inspireren door het thema Mariken. Tijdens de viering van stadsjubileum waren Mariken (én Moenen) prominent aanwezig.
Maar Mariken is nu passé. Althans dat denkt de Hannie Kunst, wethouder van Cultuur. Zij heeft Mariken weggestreept uit haar cultuurvisie. Het idee om eens in de zeven een toneelproductie rond Mariken op te voeren, is kansloos in haar gedachte. Ze voelt er ook niks voor om via andere activiteiten aandacht te besteden aan Mariken. Een streep dus door Mariken. Wie komt er tegen in opstand?

Arabische versie van 'Mariken' opgedoken

NIJMEGEN - Het zestiende-eeuwse verhaal van Mariken van Nieumeghen is in het begin van de negentiende eeuw in Oost-Turkije verspreid. Dat heeft hoogleraar Oosters Christendom Herman Teule ontdekt, toen hij een aan de Radboud Universiteit in Nijmegen geschonken stapel oude handschriften doorbladerde.
Teule herkende zinnen in het in oud-Syrisch schrift opgetekende verhaal. Hij zocht ruim een jaar naar de oorsprong van deze Arabische versie van het Hollandse verhaal. De hoogleraar noemt de vondst opvallend, omdat christenen in het Midden- Oosten meer dan genoeg eigen legendes en volksverhalen hadden. Bovendien was het stadje Mardin, waar het handschrift is gemaakt, in die tijd vanuit Nederland gezien zowat het eind van de wereld, aldus Teule.
Mariken van Nieumeghen gaat over een meisje, dat op de markt in Nijmegen door de duivel wordt verleid. Na zeven jaar feesten krijgt ze spijt en keert ze terug tot het christelijk geloof. Mariken heet in het Arabische verhaal Maryam, die in het land Jaldariyya (Gelre) woonde en door haar oom naar de markt in Num'aja (Nijmegen) werd gestuurd.
Teule ontdekte dat een Latijnse versie van het wagenspel uit 1515 in het Italiaans was vertaald. Een korte versie van het verhaal staat in een Italiaans boek dat in 1750 is verschenen. Van dat boek is in 1821 in Rome een Arabische vertaling gemaakt, die in het Midden- Oosten razend populair werd.
Het bijzondere handschrift zat in een stapel spullen die de Amsterdamse oudhoogleraar Jan Sanders in 2007 aan de Nijmeegse universiteit schonk.

'Mariken was een bestseller in het Midden-Oosten'

Nijmeegs proza via missionarissen in Arabische wereld.

Door Francine Wildenborg

Foto: Radboud Universiteit Nijmegen

NIJMEGEN - Toen hij Mariken van Nieumeghen herkende in de Arabische Maryam keek Herman Teule wel even raar op. De hoogleraar Oosters Christendom aan de Radboud Universiteit kreeg het oud-Syrische (1821) manuscript van Amsterdamse oud-hoogleraar Sanders. Sinds zijn ontdekking is hij vooral gefascineerd door de weg die Mariken van Nieumeghen heeft afgelegd. Teule: "Het stadje Mardin in Oost-Turkije is niet bepaald het centrum van de wereld." Teules eerste hypothese was dat de tekst via katholieke missionarissen, Vlamingen en Nederlanders, in de zestiende eeuw in het Midden- Oosten terecht is gekomen bij christenen daar. "Dat is zo met meer teksten gegaan. Ook uit Nijmegen, neem de catechismus van theoloog Petrus Canisius." Toch geloofde Teule niet dat de Middelnederlandse Mariken zonder omwegen Oost-Turkije had bereikt. Na onderzoek ontdekte Teule de tussenstappen. Mariken is in Antwerpen vertaald naar het Latijn en vervolgens naar het Italiaans. In de achttiende eeuw maakte Alfonso de Liguori, een priester uit Napels, een verkorte versie van Mariken voor een bundel, een lofzang op Maria. Een priester uit het Midden- Oosten heeft het verhaal daarna uit Rome meegenomen en vertaald in het Arabisch. Op basis van die tekst zal een geestelijke uit het stadje Mardin een versie voor zijn eigen parochie hebben gemaakt in Syrische tekens.
Teule: "Hij was niet de enige. Het verhaal van Mariken was een ware bestseller in het Midden- Oosten. Ik heb het onder meer ook gevonden in Libanon en Jeruzalem."
In augustus was de hoogleraar in Noord- Irak om zich bezig te houden met ' belangrijkere' zaken dan Mariken van Nieumeghen, namelijk de huidige leefomstandigheden van christenen in Irak.
Tot zijn verbazing kwam hij in een klooster tegen de grens van Koerdistan, wederom het verhaal van Mariken tegen in modern Syrisch. "Ik was verbaasd, maar het was minder opzienbarend dan de versie uit Mardin. Dit was namelijk een directe vertaling uit het begin van de twintigste eeuw van de Maria- lofzang van De Liguori.
De wetenschappelijke waarde van het manuscript uit Oost-Turkije is volgens Teule niet baanbrekend. "Het is één van de voorbeelden van de verspreidingsdrift van het Europees christendom door missionarissen.
Mariken heeft twee belangrijke christelijke componenten: het vertrouwen in Maria (Mariken wil haar naam niet opgeven) en de bekering (Mariken wijdt zich aan God). Desalniettemin is het een bijzondere ontdekking. Veel soortgelijke manuscripten zijn weggegooid, mede omdat bijna niemand in het Midden- Oosten nog oud-Syrisch kan lezen "

ONDER DE BRUG

Mariken blijft stad inspireren

NIJMEGEN - Mariken van Nimwegen blijft een inspiratiefiguur voor de stad en speciaal voor het cultureel beleid. Een unanieme gemeenteraad zette Mariken woensdagavond weer op het Nijmeegse podium. Wethouder Hannie Kunst had Mariken deze zomer uit haar cultuurvisie geschrapt. Vooral omdat er de afgelopen jaren geen enkele activiteiten rond deze historische figuur waren opgezet. Kunst vond Mariken passé. Op initiatief van raadslid Ben van Hees kwam de raad daar tegen in opstand. Hij noemde Mariken dé icoon van de stad. Hij wees nog maar eens op de recente ontdekking dat Mariken eeuwen geleden zelfs in het Verre Oosten bekend was. Zo'n inspiratiebron moet je koesteren, vond Van Hees en met hem de gehele raad. Wethouder Kunst bekende vervolgens dat er inderdaad weer nieuwe Mariken initiatieven zijn, bijvoorbeeld op het SSGN.

Mariken in hoofdrol

NIJMEGEN - De Stedelijke Scholen­gemeenschap Nijmegen en de Stichting Gebroeders van Limburg willen het Mariken-verhaal - het mirakelspel uit de middeleeuwen - ­weer nieuw leven in blazen. Afge­lopen jaren is door lokale theater­ en muziekgroepen vrijwel geen aandacht besteedt aan Mariken, toch een belangrijk symbool van de stad. De NSG en vrijwilligers achter 'de Gebroeders van Lim­burg' willen nu samen stap voor stap - er wordt gesproken over een periode van vijf jaar - een nieuw Marikenspektakel opbouwen in de vorm van een locatietheater. Ze willen haar levensverhaal zicht­baar maken in de stad. Het oor­spronkelijke verhaal wordt hier­voor herschreven om een breed publiek aan te spreken. Nijmegen steunt het plan met 10.000 euro.

Wellicht is er ook een kentering in de tijd die een grotere theaterproductie vandaag wél mogelijk maakt. De middeleeuwse optochten die door het succes van de Gebroeders van Limburg populair zijn geworden, zullen Mariken waarschijnlijk in een hernieuwde belangstelling zetten. Andere tijden, andere 'netwerken'.
De Gebroeders van Limburg hebben de stad geld opgeleverd. Als dat met deze Mariken ook gaat gebeuren, dan heeft ze haar schuld aan de stad terugbetaald. Of misschien is het wel andersom! Had de stad schuld aan Mariken? Omdat ze hier niet mocht blijven, raakte ze op het slechte pad...! Mariken is overigens niet van Nieumeghen, maar naar Nieumeghen. Zij komt hier niet vandaan, de auteur waarschijnlijk ook niet. Een bijzondere adoptie, een goed geslaagde intergratie.)

Marikenspektakel in de stad

Nijmegen een weekend in rep en roer door wagenspel 'Mariken'.

Door Jaap Bak
NIJMEGEN - In Nijmegen wordt het laatste weekend van augustus een mega Marikenspektakel gehouden. Het verhaal van Mariken van Nieu­meghen moet weer in de stad te­rugkeren. Het moet weer gaan le­ven. Dat vindt Peter Seijbel docent aan het Stedelijke Scholengemeen­schap Nijmegen (SSgN). Het is geen vrijblijvend idee. Inmiddels heeft een twintigtal instellingen, verenigingen en organisaties in Nij­megen zijn medewerking toege­zegd. Zoals De Lindenberg, Grote Broer, het ROC, gemeente Nijme­gen (startsubsidie tien mille), stich­ting Gebroeders van Limburg, Rad­boud Universiteit, Gelders Mu­ziektheater, stichting Poëtisch, het Secretariaat Amateur Theater, Edu-Art en de Nijmeegse basis­scholen. Ook probeert Peter Seij­bel de Belgische acteur Jan Decleir te interesseren. "Hij heeft namelijk afgelopen jaar een Marikenspel in Antwerpen opgevoerd. Maar hij liet het verhaal eindigen op het moment dat Mariken Antwerpen verlaat. Dat kan natuurlijk niet. Daarom hebben we gevraagd of hij met zijn gezelschap ook wil meedoen", zegt Peter Seijbel.
Het verhaal van het meisje dat ver­leid wordt door de duivel moet een jaarlijks terugkerend Nijmeegs spektakel worden. Niet alleen in het centrum, maar door de hele stad. Iedereen in Nijmegen en ver daarbuiten moet het één keertje hebben meegemaakt.
Wat Seijbel voor ogen staat is een middeleeuws wagenspel in diverse scènes dat zich in verschillende de­len van de stad afspeelt.
Daarbij komen uiteraard de histori­sche plekken in het stadscentrum in beeld. Maar ook de wijken el­ders in Nijmegen moeten erbij be­trokken worden. "Want ik wil niet dat uitstluitend inwoners van Neerbosch of Nijmegen- Oost ko­men. Ook de mensen in het Water­kwartier, de Wolfskuil, de Waal­sprong en in Lindenholt moeten een rol krijgen in het geheel. Alle wijken wil ik erbij hebben. Mari­ken is van iedereen."
Seijbel vindt het vreemd dat de af­gelopen decennia Mariken uit het culturele leven van de stad is ver­dwenen. "Ik ben Amsterdammer en in die stad leeft de Gijsbrecht van Aemstel. Het wordt ieder jaar opgevoerd. Dat moet ook met Ma­riken gebeuren."

Door Jaap Bak

Foto: Do Visser / De Gelderlander

NIJMEGEN - De start van de Mari­ken van Nieumeghen ziet Peter Seij­bel in een aantal scènes die in de stad wordt opgevoerd. Bijvoor­beeld tijdens de markt bij de Burchtstraat, waar Mariken een op­vallende verschijning is die inko­pen doet.
"Ze moet opvallen door haar kle­ding. Dus het mooiste is om er een prijsvraag aan te verbinden voor het maken van een Mariken­kostuum", zegt Seijbel.
"Mariken moet op de markt typi­sche middeleeuwse producten ko­pen als zwavelstokken, olie, kaar­sen en azijn. Op de Stikke Hezel­straat wordt ze door kunstenaars, landlopers en ander tuig lastig ge­vallen. Dat is een mooie scène die door de mensen van de Grote Broer worden uitgevoerd."
Seijbel ziet ook fantastische moge­lijkheden voor de duivel. "Ik denk aan een stuk of zes duivels zoals die in de middeleeuwse optocht af­gelopen zomer hebben meegelo­pen. Zij nemen Mariken te grazen en ontvoeren haar en nemen haar mee hoog in de toren van de St.-Stevenskerk."
In het oorspronkelijke verhaal wordt Mariken door de duivel meegenomen, hoog in de lucht en naar beneden gegooid. Daarvoor zou de kerktoren als praktisch de­cor kunnen dienen.
Verschillende taferelen kunnen op een historische locatie in de stad worden opgevoerd. Via die locaties kan er een verbinding gelegd wor­den met de wijken. Bijvoorbeeld dat de weekmarkten daar ook mid­deleeuwse kramen hebben. " Op die manier betrek je de wijken er­bij. Ze kunnen met hun middel­eeuwse producten ook nog wat geld verdienen en je zorgt er te­vens voor dat het ook in de buur­ten gaat leven. Mariken kan na­tuurlijk ook heel gemakkelijk in de wijken worden opgevoerd."
De eerste bijeenkomst van de deel­nemende partijen is inmiddels ach­ter de rug. "We hebben een aantal ideeën uitgewerkt. We willen zo veel mogelijk publiek bij de scènes hebben. Maar je zit met een logis­tiek probleem. Tijdens het Middel­eeuws Festival zijn er tienduizen­den mensen in de stad. Moet je dan met kleine mobiele theaters gaan werken of juist massa- scènes creëeren."
Seijbel wil dat het Marikenspekta­kel er in vijf jaar staat. Het eerste jaar worden slechts enkele tafere­len gespeeld. Ieder jaar moet het project groter en meer compleet worden.
De organisatie staat locatietheater voor ogen, waarbij naar verschil­lende kunstvormen wordt geke­ken. "Het moet uiteindelijk resulte­ren in een vorm die hedendaagse mensen aanspreekt."

NEDERLANDSE GEMEENTEN EN HUN SAGEN

'Mariken - Nijmeegs Icoon' in Lindenberg

Vier kunstenaars, film en een boek houden zich met Mariken bezig

NIJMEGEN - Het eeuwenoude mira­kelspel Mariken van Nieumeghen wordt vrijdag in een eerste eigen­tijdse Nederlands-Russische boek­uitgave gepresenteerd. Het boek is rijkelijk geïllustreerd door vier Nij­meegse kunstenaars.
De werkgroep Cultuur van de Stichting Stedenband Nijme­gen- Pskov is verantwoordelijk voor deze uitgave. De vier kunste­naars hebben het verhaal geïllus­treerd vanuit de personages van Mariken en Moenen.
Alexander Bobkin heeft voor fo­to's gezorgd. Diederik Grootjans richtte zijn schilderijen op de fi­guur Moenen, de enscenering van het mirakelspel is gevat in foto's van Jos van Gessel en voor het ach­terdoek, het decor is Harrie Ger­ritz verantwoordelijk. Hij heeft hiervoor speciaal een aantal zeef­drukken vervaardigd.
Van het kunstzinnige proces is een documentaire gemaakt door Lucy Besson. Deze film volgt de werk­zaamheden van de vier kunste­naars, hun zienswijze op het pro­ject en hun gedachtewereld bij het zoeken naar de juiste beeldtaal.
De documentaire Mariken gaat vrijdag 13 februari in première in de aula van museum Het Valkhof in Nijmegen. Daar vindt ook de openingsplechtigheid plaats van de expositie van de originele wer­ken van de vier kunstenaars. Die expositie is in De Lindenberg in het ExpoPodium. Daar blijven de kunstwerken hangen tot en met 14 maart.
Ruud Priem en Wam de Moor houden een korte inleiding bij de opening die om 16.00 uur begint.

'Nijmeegse Mariken is van Syrische oorsprong'

NIJMEGEN - Het verhaal van Mariken van Nieumeghen heeft mogelijk een Syrische oorsprong. De inspiratiebron voor dit middeleeuwse mirakelspel ligt in de zesde eeuw, volgens onderzoeker Dirk Coigneau. De taalwetenschapper heeft middeleeuwse teksten onderzocht en is het spoor van Mariken gaan terug volgen.
Hij kwam uit bij een tekst die al in de zesde eeuw bekend was. Het is een novelle die verhaalt over de Heilige Abraham, niet de aartsvader, maar een Syrische priester die in de vierde eeuw als een kluizenaar in de buurt van de stad Edessa een streng ascetisch leven leidde.
Vorig jaar werd bekend dat er een Arabische versie van het verhaal van Mariken bestond. Dat zou aan het begin van de 19de eeuw zijn verspreid, eerst vertaald in het Latijn en later door Italiaanse geestelijken naar Oost-Turkije zijn gebracht waar het in oud-Syrisch is opgeschreven.
Nu blijkt, volgens Dirk Coigneau, dat de inspiratiebron voor het verhaal Syrisch kan zijn geweest. Er zijn diverse verhalen waarin de zonde en de bekering als thema terugkeren. In het verhaal van Abraham zijn er veel overeenkomsten met de Marikenlegende, haar zondeval en uit eindelijke bekering.


Terug naar Nieuws